Fen-edebiyat fakültesi




Yüklə 433.45 Kb.
səhifə1/14
tarix24.04.2016
ölçüsü433.45 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14
T.C.

TRAKYA ÜNİVERSİTESİ

FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ


TARİH BÖLÜMÜ


18. YÜZYIL OSMANLI-RUS İLİŞKİLERİ
LİSANS TEZİ

TEZİ HAZIRLAYAN

MEHMET KARASAKAL
TEZ DANIŞMANI

YRD. DOÇ. DR. NİLÜFER BAYATLI


EDİRNE

2002

İÇİNDEKİLER





FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ 1

İÇİNDEKİLER 1

GİRİŞ 4

A-Rusya’nın Gelişmesi Coğrafi Konumu Ve Sınırlar 4

B-XVIII. ASRA DOĞRU OSMANLI İMPARATORLUĞU 5

C-Osmanlı-Rus İlişkilerinin Başlaması Ve Gelişmesi 7

D-I.Petro Ve Osmanlı İmparatorluğu 9

I.BÖLÜM 10



A-Tahta Geçişi Ve İlk İcraatları 10

B-Karlofça'dan Sonra Osmanlı İmparatorluğu 11

III.BÖLÜM 22

A- Çar Petro ve Tarih Sahnesine Çıkışı 22

C-Rusya’da Petro’nun Yenilikleri 24

D-Petro’nun Ölümü ve Rus Tarihindeki Rolü 25

E- Petro’nun Vasiyetnamesi 25

F – Petro’ nun halefleri 26

B- Rus Ordusunun Kırım’ ı İstilası 28

2. Savaşın Gelişimi Ve Bitişi 29

D. Lehistan Meselesi 31

E- I. Mahmud’un Ölümü ve Şahsiyeti 33

a)Kartal Savaşı 37

C. III. Mustafa’nın Ölümü Ve Şahsiyeti 42

B-Küçük Kaynarca Antlaşması 44

C-Aynalı Kavak Tenkihnamesi 45

D-Kırım‘ın İlhakı 46

E-I. Abdülhamid ‘in Ölümü Ve Şahsiyeti 48

VII.BÖLÜM 49

III.SELİM DÖNEMİ 49



A-Tahta Geçişi Ve İlk İcraatları 49

B-OSMANLI-RUS SAVAŞLARI 50

E-III.Selim’in Ölümü Ve Şahsiyeti 58

EKLER 70


ÖNSÖZ
Tarihi olayları incelemede iki devlet arası münasebetler her zaman ilgimi çekmiştir. Bu nedenle daha severek işleyebileceğim iki devlet ilişkileri Genel anlamda tezimin ana konusu olarak belirlenmiştir. Büyük bir imparatorluk olan Osmanlı Devleti ve en yoğun olarak ilişkide bulunduğu Rusya Devleti’nin münasebeti değerli danışman hocamın da rızasıyla bitirme tezimin konusu olmuştur. Ancak,iki ülkenin uzun siyasi geçmişi nedeniyle ben bu iki büyük devletin XVIII.yy.’ı acizane anlatmaya çalıştım.

Konuları anlatırken başta Akdes Nimet Kurat, Süleyman Kocabaş ve Mehmed Saray gibi Osmanlı-Rus ilişkilerinde müstesna eserler yazmış olan hocalarımın haricinde 30’un üzerinde eserden yararlandım. Gerek arşivlerin lisans öğrencilerine kapalı olması, gerek kütüphanelerden kitap çıkarılamaması bazı olmaması gerek durumlar neticesinde pek orijinal bir çalışma yapamadığımı üzülerek ifade etmek istiyorum. Ancak,mevcut kaynakları en iyi şekilde tetkik ve tasnif ederek bu açığımı kapatmaya,sunumu en iyi şekilde tamamlamaya çalıştım.

Çalışmalarım esnasında birikimlerini ve yardımlarını hiçbir şekilde benden esirgemeyen ve yönlendirmeleriyle çalışmalarımı takip eden,ayrıca örnek bir insan olan çok değerli hocama Yrd..Doç. Dr. Nilüfer BAYATLI’ya sonsuz teşekkürlerimi bir borç biliyorum. Ayrıca “Metod” konusunda bilgilerinden istifade ettiğim, bilimsellik açısından çalışmama öğretileriyle katkıda bulunan sayın hocam Prof. Dr. İlker ALP’e, ayrıca tezimi bilgisayarda yazımı sırasında önemli katkıları olan arkadaşım Yüksel ÖZDEMİR’e ve öğrenimim boyunca çok yardımını gördüğüm Araştırma Görevlisi Cengiz FEDAKAR’a,bu seviyeye gelmemde katkısı olan bütün hocalarıma ve bölümün çalışanlarına da ayrıca teşekkür ediyorum ve saygılarımı sunuyorum.

EDİRNE 2002 Mehmet KARASAKAL

GİRİŞ

A-Rusya’nın Gelişmesi Coğrafi Konumu Ve Sınırlar

Rusya’nın doğuda Sibir, Astırhan ve bilhassa Kaşan hanlıklarının yıkılmasıyla doğuya, bomboş Sibirya’ya doğru yayılışını önleyecek bir unsur kalmamıştır. Güneyi Kırım Hanlığı Kafkasya’yı Osmanlı ve İran ,batıyı Polonya ,kuzey-batıyı İsveç kapatılıyordu. Nitekim , bu engeller dolayısıyla XVII.asır içinde ciddi bir ilerleyiş ancak doğuya doğru oldu.

Büyük Petro,1725’e kadar İsveç aleyhinde topraklar kazanarak Baltık Denizi’ne çıktı. 1721’de Estonya,Litvanya,Güney Korelya,Rusya’ya geçti.Büyük Petro ,sınırlarını Baltık ve Pasifik’e (Büyük Okyanus) kadar genişletmiştir. Sırada Karadeniz vardı. Ancak Osmanlı engelini bir türlü aşamadı.1

Büyük Petro ile Büyük (II) Katerina arasındaki dönemde (1725-1762) durgunluk vardı. II Katerina döneminde Polonya Krallığı aleyhine genişleyen Rusya ,üç aşama sonundaki bölüşün sonunda büyük Polonya Devletini tamamen ortadan kaldırdı. Böylece, Rusya –Almanya-Osmanlı burun buruna gelmiş ,aradaki stratejik bölge yok olmuştu.

1783’de Kırım Hanlığı Rusya’ya ilhak edildi. Bütün Ukrayna,Kırım,Azar Denizi’nin doğusu Rusya’nın eline geçti. Karadeniz deki Osmanlı tekeli sona erdi. Azak Denizi’nin tamamı ile Kırım’dan batıya doğru Dinyester’e kadar olan Karadeniz’in kuzeybatı sahiline Rusya yerleşti.

Daha sonra Kafkasya’nın ve Batı Türkistan’ın tamamı fethedildi. Çin’den bazı belgeleri aldılar ve sınırlarını maksimum seviyeye ulaştırdılar.2

1750’de Polonya ve Prusya hariç Avrupa’nın en geride büyük devleti iken 1771’de Osmanlı’yı kesin şekilde mağlup etmesi ,Kırım’ı işgali , Polonya’da üstünlük kazanması üzerine birden yükseldi. Fransa ve İngiltere’den sonra Dünyanın 3.devleti oldu ve Osmanlı’yı 4.’lüğe düşürdü.

Bu sıralama I. Dünya Savaşından sonra sırasıyla İngiltere ,Amerika ,Fransa Almanya, Japonya, Rusya, İtalya, Çin şeklinde olmuştur.

II. Dünya Savaşından sonra ise Rusya ABD’den sonra Dünyanın 2.ehemmiyetli devleti haline geldi. Aslında günümüzde de öyledir.1750’li yıllarda Rusya’nın başşehri Petersburg, yüzölçümü:16517185 kilometre kare, nüfusu: 15000000,büyük şehirleri Moskova 120000, Petersburg 100000 nüfuslu idi3.

B-XVIII. ASRA DOĞRU OSMANLI İMPARATORLUĞU



1-Osmanlının Avrupa Karşısında Geri Çekilişi

Osmanlı orduları Temmuz 1683’de Viyana’yı şiddetle muhasara etti. Ancak Alman-Leh kuvvetlerinin müşterek karşı koymasıyla Osmanlı bozguna uğradı ve Belgrad’a çekildi.

Bu yenilgi Avrupa’nın Osmanlıyı durdurabileceği heyecanını doğurmuştu. Osmanlı İmparatorluğu ,artık eski gücünde olmadığını saklayamıyordu. Ve artık yavaş yavaş çözülüyordu .Viyana bozgunundan sonra 1699’a kadar olan devre bu gerçeği tüm çıplaklığıyla gözler önüne serdi4.Osmanlının batıda büyük toprak kaybetmesi ve Rusya’nın da Avrupa’daki ittifaka katılması ile bu çözülme daha sonrada devam etti.

2-Gerilemesine Rağmen Osmanlının Güçlülüğü

XVIII. asrın başlarında Osmanlı İmparatorluğu ,büyük ve derin zaaflarının açığa çıkarmış ve eski gücünden çok şey kaybetmiştir. Ancak temelleri o derece sağlam atılmıştır ki, gerilemesi ve çökmesi için daha yüzyıllar geçecektir. Henüz 1769’a kadar Osmanlı ,hemen her bakımdan Dünyanın halen birinci devletidir. Hatta 1739’da biten savaşta ,o tarihte güç kazanmış olan Almanya ve Rusya İmparatorluklarının ikisine birden karşı koyup savaşı zafer ve büyük toprak kazancıyla kapamıştır. Gerçekten bu devirde en kuvvetli diğer iki devletin birleşik kuvveti Osmanlı gücünün derecesine erişmiyordu5.




3-Genel Olarak XVIII. YY.’da Osmanlı İmparatorluğu

Avrupa müspet bilgi ve tenkidi görüş teşebbüslerindeki azim ve devamlılık, çalışkanlık ve ileri görüşlülüğüyle ,çoktan Doğuyu ve Doğunun en büyük ve ileri temsilcisi Osmanlı İmparatorluğu’nu geçmişti. XVIII. asırda hemen bütün müesseselerinde Avrupa’nın Türkler’e olan üstünlüğü açığa çıkacaktı. Üstelik okyanusları ele geçirmesi ,Batıya büyük bir maddi güç ve zenginlik kazandıracak ,sermaye birikmesi yolu ile Dünyanın en büyük kısmını ele geçirmeye hazırlanacaktır. XVIII. asrın ortalarından itibaren Hindistan’daki pek kudretli Türk İmparatorluğu birden çöküvermiştir. Ancak ,anavatan Anadolu ve Rumeli’ne dayanan Osmanlı Devletinde çöküntünün bu kadar ani olmaması tabiidir.6


4-Osmanlı İmparatorluğu’nun Demografik Yapısı

XVIII. Y.Y ‘da Osmanlı Devletinin başkenti İstanbul’dur. Yüzölçümü:15538000 kilometre karedir. Nüfusu :76150000’dir.

Osmanlıların Avrupa ve Afrika’daki büyük şehirleri:İstanbul 1400000, Kahire 580000, Edirne 350000,Cezayir 125000 ,Tunus 115000, İskenderiye 93000,Bükreş 50000, Selanik 75000 ,Belgrat 74000, Vahran 53000, Filibe 50000, Bosna sarayı 50000, Silistre 50000, Sofya 50000, Üsküp 50000,Babadağı50000 Asya şehirleri bu listeye alınmamıştır. İstanbul, dünyanın en kalabalık şehriydi. 7

  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə