Ebso uluslararası İlişkiler Şefliği kazakistan ülke profiLİ Genel Bilgiler (2013)




Yüklə 225.82 Kb.
tarix26.04.2016
ölçüsü225.82 Kb.


EBSO Uluslararası İlişkiler Şefliği
KAZAKİSTAN



KAZAKİSTAN ÜLKE PROFİLİ



  1. Genel Bilgiler (2013)



Resmi Adı

: Kazakistan Cumhuriyeti

Yönetim Biçimi

: Cumhuriyet

Resmi Dili

: Kazakça ( Devlet dili ), Rusça ( resmi dil )

Başkenti

: Astana

Din

: Müslüman % 69, Hristiyan % 25, Diğer % 6

Etnik Gruplar

: Kazaklar % 65, Ruslar % 23, Diğer % 12

Yüzölçümü

: 2.724,9 km2

Nüfusu

: 17.736.896 (Temmuz 2013)

Para Birimi

: Tenge ( KZT )

Para Birimi Paritesi

: 1 Dolar= 155,5 KZT, 1 TL = 68,2 KZT

Kaynak: T.C Almatı Başkonsolosluğu Ticaret Ataşeliği


  1. Temel Ekonomik Göstergeler (2013)



GSYİH

: 243,6 milyar $

Kişi Başına Milli Gelir

: 14.100 $

GSYİH Büyüme Oranı

: % 5

Enflasyon Oranı

: %5,8

İşgücü

: 9,02 Milyon Kişi

İşsizlik Oranı

: %5,3

İhracat

: 82,5 milyar $

İthalat

: 48,8 milyar $

Kaynak: Trademap ve CIA World Factbook Country Report



  1. Dış Ticaret Verileri



  1. Genel Dış Ticaret Verileri




(Milyar $)

2009

2010

2011

2012

2013

İhracat

43,1

57,2

88,1

92,2

82,5

İthalat

28,4

24

38

44,5

48,8

Ticaret Hacmi

71,5

81,2

126,1

136,7

131,3

Denge

14,7

33,2

50,1

47,7

33,7

Kaynak: Trademap



  1. Başlıca İhraç Ürünleri (2013):




GTIP

Ürün

Tutar (Milyar $)

27

Mineral yakıtlar, mineral yağlar

62,5

72

Demir ve çelik

3,2

28

Anorganik kimyasallar; kıymetli metal, radyoaktif element, metal ve izotopların organik-anorganik bileşikleri

3,1

74

Bakır ve bakırdan eşya

2,8

26

Metal cevherleri, cüruf ve kül

2,7

Kaynak: Trademap



  1. Başlıca İthal Ürünleri (2013):




GTIP

Ürün

Tutar (Milyar $)

84

Kazanlar, makinalar, mekanik cihazlar ve aletler

7,2

27

Mineral yakıtlar, mineral yağlar

5,4

87

Motorlu kara taşıtları, traktörler, bisikletler, motosikletler ve diğer kara taşıtları

4,4

73

Demir veya çelikten eşya

4,2

85

Elektrikli makina ve cihazlar

3,9

Kaynak: Trademap


  1. İhracatında Başlıca Ülkeler (2013):




Ülke

Tutar (Milyar $)

Yüzde

İtalya

15,2

18,4 %

Çin Halk Cumhuriyeti

14,3

17,4 %

Hollanda

9,7

11,8 %

Rusya Federasyonu

5,8

7 %

Fransa

5,2

6,4 %

Kaynak: Trademap

  1. İthalatında Başlıca Ülkeler (2013):




Ülke

Tutar (Milyar $)

Yüzde

Rusya Federasyonu

17,6

36,2 %

Çin Halk Cumhuriyeti

8,1

16,8 %

Almanya

2,8

5,7 %

Amerika Birleşik Devletleri

2,3

4,9 %

Ukrayna

2,2

4,6 %

Kaynak: Trademap

  1. Türkiye – Kazakistan Ticari İlişkileri


  1. Türkiye – Kazakistan Arasındaki Karşılıklı Ticaret Verileri (Milyon $)




YILLAR

İHRACAT

İTHALAT

DENGE

HACİM

2009

633,4

959,4

-326

1.592,8

2010

818,8

1.392,5

-573,7

2.211,3

2011

947,8

1.995,1

-1.047,3

2.945,9

2012

1.068,6

2.056,1

-987,5

3.124,7

2013

1.039,6

1.760,3

-720,7

2.799,9

Kaynak: TUİK


  1. Ürünler Bazında Türkiye’nin Kazakistan’a İhracatı (2013)




GTIP

Ürün

Tutar (Milyon $)

84

Kazanlar, makinalar, mekanik cihazlar ve aletler

140,6

71

Kıymetli veya yarı kıymetli taşlar, kıymetli metaller

114,7

85

Elektrikli makina ve cihazlar

108,6

39

Plastikler ve mamulleri

97

73

Demir veya çelikten eşya

60,1

Kaynak: TUİK



  1. Ürünler Bazında Türkiye’nin Kazakistan’dan İthalatı (2013)




GTIP

Ürün

Tutar (Milyon $)

74

Bakır ve bakırdan eşya

790,1

27

Mineral yakıtlar, mineral yağlar

509,2

79

Çinko ve çinkodan eşya

179,5

76

Alüminyum ve alüminyumdan eşya

120,4

10

Hububat

75,4

Kaynak: TUİK



  1. Türkiye ile Kazakistan Arasında İmzalanan Yürürlükteki Anlaşma ve Protokoller

Kazakistan Cumhuriyeti ile Serbest Ticaret Anlaşmamız bulunmamaktadır.




Anlaşma/Protokol

İmza Tarihi

Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşması

01.05.1992

Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Anlaşması

01.05.1992

Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması

15.08.1995

Ticaret ve Ekonomik İşbirliği Anlaşması

10.09.1997

Uzun Vadeli Ticari ve Ekonomik İşbirliği Anlaşması

22.06.2003

Türkiye – Kazakistan Karma Ekonomik Komisyon III. Dönem Protokolü

04.05.2004

Türkiye – Kazakistan Karma Ekonomik Komisyon V. Dönem Protokolü

06.05.2008

Kaynak: Ekonomi Bakanlığı



  1. İzmir – Kazakistan Arasındaki Karşılıklı Ticaret Verileri (Milyon $)



YILLAR

İHRACAT

İTHALAT

DENGE

HACİM

2009

13,2

1,4

11,8

14,6

2010

20,2

13,1

7,1

33,3

2011

24,4

41,1

-16,7

65,5

2012

20,1

36,4

-16,3

56,5

2013

22,3

18,2

4,1

40,5

Kaynak: TUİK



  1. Ürünler Bazında İzmir’in Kazakistan’a İhracatı (2013)



GTIP

Fasıl

Tutar (Milyon $)

84

Kazanlar, makinalar, mekanik cihazlar ve aletler

5,2

39

Plastikler ve mamulleri

2,5

12

Yağlı tohum ve meyvalar; muhtelif tane, tohum ve meyvalar

2

38

Muhtelif kimyasal maddeler (biodizel, yangın söndürme maddeleri, dezenfektanlar, haşarat öldürücüler, vb.)

1,9

24

Tütün ve tütün yerine geçen işlenmiş maddeler

1,6

Kaynak: TUİK



  1. Ürünler Bazında İzmir’in Kazakistan’dan İthalatı (2013)



GTIP

Fasıl

Tutar (Milyon $)

27

Mineral yakıtlar, mineral yağlar

6,4

10

Hububat

2,9

74

Bakır ve bakırdan eşya

2,9

78

Kurşun ve kurşundan eşya

2,1

72

Demir ve çelik

1,8

Kaynak: TUİK



  1. Kazakistan İle İlgili Bilinmesi Gereken Diğer Bilgiler



  1. Sanayi

Bağımsızlık sonrası üretimdeki çöküşü takiben ülkeye giren yabancı yatırımlar imalat sanayiinin yeniden canlanmasını sağlamıştır. Bağımsızlığın ardından, 1990-1995 yılları arasında imalat sanayii üretimi %52 oranında daralmıştır. Sınai üretim, 1998 yılında Rus pazarında talebin düşmesi ve düşük seyreden petrol ve metal fiyatları neticesinde üretim yeniden daralmıştır. Dünya fiyatlarının yeniden artması metal ve petrol üretimini olumlu etkilemiş; 1999 yılında sınai üretim de tekrar artış göstermeye başlamıştır. 2003 yılından itibaren artan petrol ve kömür üretimi ve dünya mal fiyatlarındaki artış eğilimi sınai üretim hızının son yıllarda güçlenmesini sağlamıştır. İmalat sanayi 2005-2007 dönemi itibarı ile %4-7 oranında büyüme kaydetmiştir.




  1. Turizm

Ülkedeki oteller daha çok işadamlarına hizmet vermekte olup, otelcilik altyapısı yeterli düzeyde değildir. Bu nedenle Kazakistan’a seyahat pahalıdır.




  1. Ulaştırma ve Telekomünikasyon Altyapısı

Ülkenin yüzölçümünün genişliği ve nüfusunun dağılımı nedeni ile entegre bir iletişim altyapısı kurulması yüksek maliyetlidir. Ülkenin başlıca ekonomik faaliyeti batıda, Hazar Denizi’ne yakın bölgededir. Bununla birlikte ülke nüfusunun çoğunluğu orta, güney ve doğu bölgelerde yaşamaktadır. Kazakistan son yıllara kadar taşımacılık altyapısının geliştirilmesi yönünde çok az harcama yapmıştır.


Hükümetin petrolden elde edilen gelirleri bu alandaki harcamalara yönlendirmek üzere yapmış olduğu planlar, küresel likidite krizine bağlı olarak ertelenmiş durumdadır. Demiryolları mal taşımacılığında hayati öneme sahiptir. 2004-2006 yılları arasında Kazakistan Demiryolları dış borçlanma yolu ile finanse edilen 1 milyar $’lık bir iyileşme programı başlatmıştır.
Gelecek yıllarda demiryolu taşımacılığına en az 3 milyar tutarında yatırım yapılması öngörülmektedir.
Yine de demiryolu altyapısı halen zayıf durumdadır. Kazakistan demiryolları 15 000 km. uzunluğundadır. Yeni hatların Çin’in batısı, orta Rusya ve Avrupa arasındaki seyahatleri kısaltması beklenmektedir.
Ülkedeki karayolları altyapısı da iyileştirmeye ihtiyaç duymaktadır. Kazakistan’ın 93 000 km.’lik karayolları ağının 84 000 km.’lik (%90) kısmı asfaltlıdır. Petrol üretimindeki yüksek artışa bağlı olarak binek araçları kullanımı hızla artmıştır. 2004 yılında özel mülkiyet altındaki araç sayısı 7,6 milyon iken, %73,68 artış kaydederek 2007 yılında 13,2 milyona ulaşmış 2010 yılında ise %16,29 artarak 15,4 milyona ulaşmıştır. Buna rağmen kişi başına düşen araç sayısı hala düşük seviyededir. 2007 yılında 100 kişi başına düşen binek otomobili sayısı 13’tür. Yasadışı yollardan ülkeye giren ikinci el araçlar otomobil pazarının önemli bir kısmını kapsamaktadır.
Kazakistan kara ile çevrili bir ülkedir. Ülkenin açık denizlere açılımı Rusya ve Gürcistan’ın Karadeniz kıyıları üzerinden sağlanmaktadır. Kazak mavnaları Karadeniz’e Rus egemenliğinde bir suyolu olan Volga-Don kanalından girebilmektedir. Kazakistan’ın Hazar Denizi’ndeki en önemli limanı Aktau’dur. Aktau limanından Rusya, Türkmenistan, Azerbaycan ve İran limanlarına kargo yüklemeleri yapılmaktadır.
Sovyetler Birliği’nin dağılması ve dolayısıyla devlet destekli iç hat uçuşlarının sona ermesinden sonra, hükümetin etkin ve karlı bir hava taşımacılığı geliştirme çabaları sonuçsuz kalmış ve 1993 yılında kurulan Kazakistan Havayolları 1996 yılında iflas etmiştir. Daha sonra kurulan Air Kazakistan da 2004 yılında iflasını ilan etmiştir. Ülkenin ulusal havayolu taşımacılığının büyük çoğunluğu hâlihazırda özel bir şirket olan Air Astana tarafından yürütülmektedir.


  1. Doğrudan Yabancı Yatırımlar

Kazakistan, bağımsızlıktan bu yana doğrudan yabancı yatırım çekmekte başarılı olmuştur. Ülke, Orta Asya’daki toplam doğrudan yabancı yatırımların %80’den fazlasını çekmiştir. Doğrudan yabancı yatırım artışı başta Kaşagan yatakları olmak üzere hidrokarbon alanlarındaki gelişmeler sayesinde olmuştur. 1993-2011 yılları arasında ülkeye yaklaşık 146,6 milyar $ tutarında yatırım yapılmıştır. Söz konusu dönem itibarı ile ülkeye en fazla doğrudan yabancı yatırım akışı Hollanda kaynaklı olmuştur. Hollanda’yı A.B.D. İngiltere ve Fransa takip etmektedir. Aynı dönemde arasında ülkeye yaklaşık 1,77 milyar $ tutarında Türk sermayeli doğrudan yatırım akışı gerçekleşmiştir.


Yatırımlarda Öncelikli Alanlar; Tarım, Hafif Sanayi, Kimya Sanayi, Metalürji, Elektrik Enerjisi, Taşımacılık, Lojistik, İnşaat Malzemeleri ve Turizmdir.
Ülkenin atıl kalan pek çok sektöründe modernizasyon ve yeniden yapılanmaya ihtiyaç duyulmaktadır. Bu açıdan ülke her tür yatırım için finansman, malzeme ve yüksek teknolojiye ihtiyaç duymaktadır. Kazakistan, yatırımları hızlandırmak için, başta altyapı (elektrik ve telekom), hafif imalat (gübre, tahıl vb.), sosyal hizmetler (sağlık, eğitim, spor, turizm)ve başkentin Astana’ya taşınması gibi öncelikli sektörlere teşvikler sağlaması amaçlanan “Yatırım Komitesi” olmak üzere, çeşitli kurumlar kurmuş ve mevzuat değişikliklerine gitmiştir. 1 Ocak 1995’de yürürlüğe giren Yabancı Yatırım Yasası, petrol yasası, yeni vergi tarifeleri ve Ortak Yatırım (Joint Venture) Kanunu gibi kanunların çıkarılması ve bankacılık reformu ile fiyat liberalizasyonu konusunda yapılan atılımlarla, yabancı yatırımların artırılması amaçlanmıştır. Bu düzenlemelerle, yabancılar Kazak vatandaşları ile eşit haklara sahip olmuş ve özelleştirmeye katılmalarına engel teşkil eden bazı sınırlamalar ortadan kalkmıştır. Ayrıca yabancı yatırımcılara bazı menfaatler sağlanmıştır. Kazakistan’ın, petrol, doğal gaz ve maden rezervleri, önemli ölçüde yabancı yatırım çekmektedir.


  1. Ülkedeki Serbest Bölgeler (Özel Ekonomik Bölgeler)

Özel ekonomik bölgelere ilişkin kanun 1996 yılında uygulamaya konmuş olup, söz konusu kanun çeşitli değişikliklerle düzenlenmeye devam edilmektedir. Söz konusu kanun uyarınca “özel ekonomik bölgeler” (ÖEB) azami 10 yıllığına kurulabilmektedir. Serbest bölgelerde yabancı firmalar, Kazak firmaları ile eşit haklara sahiptir. Ülkede hâlihazırda Astana-New City, Aktau, Ontustyk, Petrochemical Park, Burabay, Pavlodar, Saryarka, İnnovation Technology Park, Khorgos özel ekonomik bölgeleri bulunmaktadır. (www.invest.gov.kz) Ülkede kurulan her bir ekonomik bölge özel bir sektörün gelişimi üzerine yoğunlaşmıştır. Çimkent kentindeki Ontustyk Özel Ekonomik Bölgesi pamuk-tekstil sektöründeki kümelenmenin geliştirilmesi amacı ile kurulmuştur. Bu ÖEB’de çalışan firmalar kurumlar vergisinden, mülkiyet ve toprak vergisinden ve kısmen de KDV (ithalat işlemlerinde) 10 yıl süre ile muaftır. Ayrıca, yatırımcılar için gümrük ödemelerinde önemli ayrıcalıklar ve muafiyetler tanınmaktadır.




  1. Kazakistan’da İş Kurma Mevzuatı


Kazakistan’da İş Kurma

1 Mart 1995 tarihli Medeni Kanun’a göre yabancı ve yerel yatırımcıların Kazakistan’da çeşitli türlerde şirket kurmaları mümkündür. Söz konusu şirket türleri: tam ortaklıklar, sınırlı/karma ortaklıklar, sınırlı sorumluluk ortaklıkları (limited şirketler), anonim şirket, temsilci ofis ve şubelerdir. Ülkede yabancı yatırımcılar tarafından en fazla tercih edilen şirket türü limited şirket türüdür. Kazakistan’da faaliyet göstermek isteyen yabancı bir firma, temsilci ofis ya da şube kurma yoluna da gidebilmektedir.


Kazakistan’da Şirket Kurma Prosedürleri

Kazakistan’da şirket kurmak için atılması gereken ilk adım kayıttır. Kayıt işlemi Adalet Bakanlığı’nın yerel daireleri tarafından gerçekleştirilmektedir. Kurulacak şirketin kaydı için gerekli başvuru sürecinde Adalet Bakanlığı’na teslim edilmesi gereken belgeler bulunmaktadır. Adalet Bakanlığı söz konusu dokümanları istatistik ve vergi makamlarına iletmektedir. Bu sürecin tamamlanmasından sonra şirket kayıt belgesi ile birlikte bir istatistik kartı ve vergi kayıt belgesi almaktadır. Şirketlerin banka hesabı açtırmaları önünde bir engel bulunmamakta olup, banka hesaplarının sayısında da bir kısıtlama bulunmamaktadır.


Temsilci Ofis ve Şube Açmak için Gerekli Prosedürler

Temsilci ofisler tüzel kişilik olarak tanınmamaktadır. Temsilci ofisler bilgi toplama, ticari ilişki kurma v.b. gibi amaçlar ile kurulabilmektedir. Dolayısı ile, Kazak yetkililer temsilci ofislerin ticari faaliyet yürütmemeleri gerektiği görüşündedir. Bu nedenle yatırımcıların “ticari” temsilci ofisleri şube olarak kayıt ettirmeleri gerekmektedir. Temsilci ofisler gibi şubeler de tüzel kişilik değildir. Ancak, temsil ettikleri yabancı tüzel kişiliklerin bir bölümüdür. Şubeler, genel merkezleri adına gerekli faaliyetleri üstlenmekte ve yerine getirmektedir. Şubeler ticari faaliyet yürütebilmektedir. Kazakistan’da bir temsilci ofis ya da şube kurmak için yerine getirilmesi gereken işlemler ülkede tüzel kişiliğe haiz şirket kurma prosedürleri ile benzerlik göstermektedir.




  1. Tarifeler ve Diğer Vergiler


Dış Ticaret Politikası ve Vergiler

Kazakistan, dış ticarette liberalizasyon yönünde çeşitli adımlar atmaya 1994 yılında başlamıştır. Buna bağlı olarak tüm ithalat kotaları feshedilmiş, ithalat ve ihracat tarifeleri indirilmiştir. Kazakistan dış ticareti ülkenin beklenen Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) üyeliği ile birlikte daha dışa açık bir hale gelecektir. Ancak, DTÖ üyeliğinin Rusya ile birlikte 2010 yılında gerçekleşmesi beklenmekte iken, Kazakistan, Rusya ve Beyaz Rusya arasındaki Gümrük Birliği Anlaşmasına dahil olmak için DTÖ’ye üyelik müzakerelerine 2009 Haziran’ında ara vermiştir.


Tarifeler ve Diğer Vergiler

Kazakistan’ın mevcut vergi rejimi 12 Haziran 2001 tarihli Vergi Kanunu’na dayanmaktadır. Söz konusu Kanun 1 Ocak 2002’de yürürlüğe girmiş olup, kanunda değişiklikler yapılmaya devam edilmektedir. Vergi Kanunu’nda en son değişiklik 29 Ekim 2008 tarihinde yapılmış olup, 1 Ocak 2009’da yürürlüğe girmiştir.


Ülkede faaliyet gösteren yabancı yatırımcıları ilgilendiren başlıca vergi türleri şöyledir:

- Kurumlar Vergisi,

- Gelir Vergisi,

- KDV,


- Kişisel Gelir Vergisi

- Sosyal Vergi

- Gümrük Vergi, Resim ve Harçları
Kazakistan’da faaliyet gösteren işadamlarının tabi olduğu diğer bazı vergi ve harçlar da bulunmaktadır. Bunlar özel tüketim vergisi, emlak vergisi, arazi vergisi, taşımacılık vergisi gibidir.
1 Ocak 2009’da yürürlüğe giren yeni Vergi Kanunu swap ve hedging işlemleri dahil olmak üzere finansal türevlere de vergi uygulaması başlatmıştır. Bu nedenle vergi mükelleflerinin söz konusu finansal işlemlerden elde ettikleri gelirleri yıllık toplam gelirleri içine katmaları gerekmektedir. Türkiye ve Kazakistan arasındaki Çifte Vergilendirmenin Önlenmesi Anlaşması kapsamında Türkiye için belirlenen stopaj vergisi oranı %10’dur. Kazakistan’da vergi yılı, bir takvim yılından oluşmaktadır.
Kurumlar Vergisi

Aşağıdaki kuruluşlar Kurumlar Vergisine (kar vergisi olarak da geçmektedir.) tabii olup kurumlar vergisi oranı %20’dir.

- Kazakistan’da kayıtlı tüzel kişilikler,

- Kazak kaynaklarından gelir elde eden ya da faaliyetlerini devamlı işyeri oluşturmak sureti ile yürüten Kazakistan’da yerleşik olmayan tüzel kişilikler.


KDV

KDV oranı tüm işlemlerde standart olarak %12’dir. Ancak mal ihracatında ve bazı taşımacılık hizmetlerinde KDV %0’dır


Gümrük Vergileri

Kazakistan’a ithal edilen mallara uygulanan gümrük vergileri ürünün türüne göre değişmektedir. Gümrük vergisi muafiyetleri sınırlı sayıdaki ürün grubu için söz konusudur. Söz konusu muafiyetler, yatırım mevzuatı çerçevesinde uygulanan muafiyetler ve yeraltı maden işleri ile ilgili muafiyetleri kapsamaktadır. Gümrük vergileri %0 ila %30 arasında değişmektedir. Ortalama gümrük vergisi oranı yaklaşık %7,9’dur. Gümrük vergileri ortalamasının düşük olmasının esas nedeni ülkenin başlıca ticari partneri olan Rusya’ya (Avrasya Ekonomik Topluluğu Gümrük Birliği Anlaşması nedeni ile) muafiyet uygulanması ve diğer taraftan Rusya, Beyaz Rusya, Kırgızistan ve Tacikistan gibi BDT ülkelerine tercihli oranlar uygulanmasıdır.


Gümrük vergilerine ilave olarak, gümrük işlemleri sırasında 50 Euro tutarında bir gümrükten mal çekme harcı talep edilmektedir. Söz konusu harç, gümrük beyannamesinin esas sayfası ile ilgili işlemlerinin tamamlanması için tahsil edilmekte olup, her bir ilave sayfa için 20 Euro talep edilmektedir. İhracatta bazı istisnalar haricinde (bazı hayvan deri ve postları, hurda metaller gibi) gümrük vergisi uygulaması bulunmamaktadır.
Gümrük Birliği

Rusya, Belarus ve Kazakistan arasında Gümrük Birliğine Gidilmesine ilişkin anlaşma 27.11.2009 tarihinde imzalanmıştır. Kırgızistan’ın da bu birliğe katılması beklenmektedir. Uygulamaya 1. Ocak 2010 tarihinden itibaren geçilmiştir. Bu suretle üç ülke arasında tüm gümrük oranları sıfırlanmaktadır.


Ortak Gümrük Tarife Oranları:

*İnşaat malzemeleri ortalama yüzde 5

*Gübre yüzde 5

*Plastik yüzde 20

*Yün yüzde 10

*Pamuk yüzde 5.

*Ayakkabı yüzde 15

*Tekstil de ortalama yüzde 10




  1. İhracat Potansiyeli Olan Başlıca Sektörler


Sanayi Ürünleri

- İnşaat Malzemeleri

- İnşaat ve Maden Makineleri

- Oto Yan Sanayi Ürünleri

- Gıda İşleme ve Paketleme Makineleri

- Ambalaj Malzemeleri

- Tıbbi Cihazlar ve İlaçlar

- Mobilyalar

- Elektrikli makineler

- Kablo ve teller

- Hazır giyim

- Hijyenik kağıt ürünleri

- Temizlik malzemeleri
Tarım ve Gıda Sanayi Ürünleri

- Meyve ve Sebze Suyu Konsantreleri

- Konserve Meyve ve Sebzeler

- Deniz Ürünleri

- Unlu Mamuller, Makarnalar

- Çay


- Margarin

- Bulgur, İrmik

- Zeytinyağı ve fraksiyonları

- Tavuk ve Tavuk Ürünleri

- Dondurmalar

- Şekerli ve Çikolatalı Mamuller

- Mayalar

- Salça



  1. Türkiye – Kazakistan Yatırım İlişkileri

Kazakistan, ülkemizin Orta Asya Türk Cumhuriyetleri içinde en fazla yatırımlarının bulunduğu ülkelerden biridir. Kazakistan Yatırım Ajansı verilerine göre 2011 yılında ülkeye giren doğrudan Türk yatırımları 119,2 milyon $ düzeyindedir. 1993-2011 yılları arasında ülkeye giren doğrudan Türk yatırımlarının toplam tutarı ise 1,8 milyar $’dır.


Ülkedeki Türk şirketlerinin faaliyetleri ticaret, telekomünikasyon, otel işletmeciliği, süpermarket işletmeciliği, müteahhitlik, petrol ürünleri ve gıda imalatında yoğunlaşmıştır. Türkiye, Kazakistan’ın maden çıkarma sektöründe faaliyet gösteren 10 büyük yatırımcı ülkeden biridir. Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı-TPAO, ülkedeki en büyük Türk yatırımcısıdır. TPAO, Kazakoil ile ortaklaşa kurulan Kazakturmunay-KTM isimli şirketin çoğunluk hissesine sahiptir. Şirket 1994-1997 yılları arasında 272,9 milyon $ tutarında yatırım yapmıştır. Bu şirkette günde 5000 varil ham petrol üretilmektedir.
Okan Holding Kazakistan’da otel işletmeciliği, gıda üretimi, pazarlama, inşaat ve finans alanlarında faaliyet göstermekte olup; ülkeden Tacikistan, Kırgızistan, Rusya ve Ukrayna’ya ihracat yapmaktadır. Telekomünikasyon alanında Türkcell, K’cell ile ortaklık oluşturmuş olup Kazakistan’ın önemli GSM operatörleri arasındadır. Ahsel İnşaat Almatı Ankara Otelini ve Astana’da iş ve alış veriş kompleksini tamamlamış ve bunların işletmeciliğini sürdürmektedir. Koç grubu ortağı Butya ile dördü Almatı’da, biri Astana’da, biri Karaganda’da, biri Çimkent`te olmak üzere yedi büyük alış veriş merkezi açmıştır. Anadolu grubu iki bira fabrikası ve bir Coca-Cola fabrikası ile Kazakistan’da 2000 kişiye istihdam olanağı sağlamaktadır. Turkuaz şirketler grubu Kazakistan’ın 10 bölgesinde bulunan ofis, depo ve bayilikleriyle Kazakistan’ın en büyük dağıtım zincirini oluşturmakta olup, bünyesindeki 11 şirket ile gıda, temizlik, inşaat malzemeleri ve kozmetik alanlarında faaliyet göstermektedir.
Türk müteahhitlik şirketleri de ülkede çok önemli projelere imza atmıştır. Türk firmaları ülkede Astana Uluslararası Havaalanı, Parlamento Binası, Cumhurbaşkanlığı Konutu, Regent Ankara Otel, Okan Intercontinental Astana, Çocuk Rehabilitasyon Merkezi, Ulusal Müze, Devlet Konukevi, Ahmet Yesevi Üniversitesi, Astana İkiz Kuleler, GSM Telekomünikasyon altyapısı, Tengiz-Novorossiysk boru hattının Kazakistan bölümü gibi önemli projeleri tamamlamıştır. Bu projelerin yanı sıra çeşitli alışveriş merkezleri, otoyollar ve fabrika projeleri de tamamlanmıştır.


  1. İki Ülke Arasında Ticarette Yaşanan Sorunlar

Kazakistan, Orta Asya Türk Cumhuriyetleri içinde hâlihazırda en elverişli iş ortamını sağlayan ülkedir. Ancak pazara giriş yapacak firmalarımızın Kazakistan’ın bir dönüşüm sürecinden geçmekte olduğunu, bu bakımdan ülkede çok çeşitli fırsatlar bulunmakla birlikte iş ortamını elverişsiz hale getiren bazı zorlukların da bulunduğunu göz önünde bulundurması gerekmektedir. Bu zorluklar bürokrasinin fazla olması, yasal altyapının henüz tamamlanmamış olması ve bu nedenle mevzuatta sık değişikliklerin yaşanması, ülkede uluslararası iş kültürünün henüz yeterince yerleşmemiş olması v.b. gibidir. Ülkeye ihracat gerçekleştiren ya da ihracatta bulunmayı hedefleyen üretici firmalarımızın rekabetin yoğun olduğu bu pazarda uzun vadede kalabilmek için üretim faaliyetine geçmeleri gerekebilecektir. Ülkede üretilen mallar ihtiyacı karşılayacak yeterlilikte değildir. İthalata bağımlı bir dış ticaret yapısına sahip olan ülke, üretimde çeşitliliğin sağlanmasını teminen özellikle tüketim malları üretimini teşvik edici yönde uygulamalar yürütmektedir.


Taşımacılıkla ilgili sorunlar Türkiye-Kazakistan ticari ilişkilerinin gelişimi önündeki en önemli sorundur. İki ülke arasındaki uzaklık nedeni ile taşımacılık maliyetleri ülkeye ihracat sırasında ortaya çıkan maliyetlerin önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Ayrıca ülkenin sahip olduğu geniş topraklar nedeni ile ülke içi taşımacılık da fiyatlandırmada büyük paya sahiptir. Ülke içi taşımacılık, ülkenin çok geniş topraklara sahip olması, kentlerin birbirine çok uzak mesafelerde konumlanması ve karayollarında tesis bulunmaması nedeni ile zordur. Demiryolu ve karayolu ulaşım hatlarının rehabilite edilmesi ve kombine taşımacılığın geliştirilmesi taşımacılıkla ilgili sorunların aşılmasında etkili olacaktır. Kazakistan’ın uzak bir pazar olması ve ayrıca ülke içindeki taşımacılığın da zor olması nedeni ile ülkede iş yapacak işadamlarımızın depo bulundurması arz sürekliliği açısında gerekli görülmektedir.

Kazakistan’ın imzalamış olduğu Bağımsız Devletler Topluluğu Gümrük Birliği Anlaşması çerçevesinde Rusya Federasyonu, Beyaz Rusya, Kırgızistan ve Tacikistan menşeli ürünlerin ülkeye girişinde gümrük vergisi muafiyeti bulunmaktadır. BDT Gümrük Birliği Anlaşması’na taraf ülkelere sağlanan söz konusu avantaj ülkemiz ürünlerinin rekabet edebilirliğini olumsuz yönde etkilemektedir. Kazakistan’ın ayrıca Ukrayna, Moldova, Özbekistan ve Türkmenistan ile tercihli ticaret anlaşmaları bulunmakta; bu ülkelerden ithalata da gümrük vergisi muafiyetleri tanınmaktadır. Resmi mevzuata uyulduğu takdirde gümrüklerde herhangi bir sorun yaşanmamaktadır. Gümrüklerde her ülkeye eşit koşullar ve aynı kurallar uygulanmaktadır. Kazakistan çifte fatura uygulamasının önüne geçebilmek amacıyla tüm ithalatçıları gümrüklerde ICS-Inspection and Control Services isimli bir kuruluşun kontrolünden geçmeye mecbur tutmaktadır. Bu uygulamaya göre gümrük vergi ve resimlerine tabii olacak matrahın tespiti için ithal edilen malın gümrük değeri ICS kontrolüne tabii olmakta ve ICS tarafından hesaplanmaktadır. Söz konusu prosedür ülkedeki tüm ithalatçılar için zorunlu bir uygulamadır. Gümrüklere ibraz edilmesi gerekli başlıca belgeler; fatura, nakliye belgeleri, gerekli standart belgeleri ve ithalat beyannamesidir. İthalat beyannamesi belgesi, ICS kontrolü için ithalatçı tarafından ibraz edilmesi gereken bir belge olup, ibraz edilememesi halinde gümrüklerde beklemeler yaşanmaktadır. Geçmişte fuarlarda sergilenmek üzere ihraç edilen malların ülkeye girişinde gümrük vergisi uygulaması söz konusu iken, hâlihazırda böyle bir uygulama bulunmamaktadır.


Ülkemiz menşeli ürünlerin Kazak pazarında olumlu bir imajı bulunmaktadır. Türk malı ürünler kaliteli mallar olarak tanınmakta olup, orta ve üst-orta sınıfa hitap etmektedir. Türk ürünlerinin hâlihazırdaki olumlu imajının ülkede yürütülebilecek tanıtım faaliyetleri ile güçlendirilmesinde yarar görülmektedir. Bu bakımdan başta ihtisas fuarları olmak üzere ülkede düzenlenen fuarlara katılım önem taşımaktadır. Bürokrasinin ağır işlemesi ülkede iş yapan Türk işadamlarınca önemli bir sorun olarak ifade edilmektedir.
Ticareti düzenleyen hukuki altyapıda yetersizlikler gözlenmekte olup mevzuat hala gelişim aşamasındadır. Diğer taraftan ülkede faaliyet gösteren işadamlarının ülke koşullarına ve yasalara uygun hareket etmeleri halinde herhangi bir sorun yaşanmamaktadır. Kazakistan’da kullanılmakta olan ödeme yöntemlerinden poliçe kullanımı yaygın olmayıp, mevzuatta çok yeni bir geçmişi bulunmaktadır. Çek kullanımı da mevzuatta yeri olmakla birlikte, yaygınlaşmamıştır. Senet kullanımı da sınırlı düzeydedir.
Ödemelerde peşin ödeme ya da akreditifin tercih edilmesi gerekmektedir. Kazak işadamları genellikle peşin ödeme yöntemini kullanmayı tercih etmektedir. Bankacılık sisteminde yaşanan gelişmeler paralelinde gelişmesi ile birlikte akreditif kullanımı da yaygınlaşmaya başlamıştır. Bankalar arası para transferlerinde gerçek kişiler ve şahıs şirketleri için sınırlamalar bulunmakla birlikte, şirketler için herhangi bir sınırlama bulunmamaktadır. Para transferinde sözleşme şartı ve fatura aranmaktadır. Bu koşulların yerine getirilmesi halinde bankalar arası para transferi rahatça gerçekleştirilebilmektedir. Elden para transferinde ise zorluklar bulunmaktadır. Elden para transferinde tüm vergilerin ödendiğini ve paranın yasal olarak kazanıldığını gösteren belgelerin ibrazı zorunludur.
Pazarda rekabet edebilmenin ve tutunabilmenin ön koşulu nakliye, servis ağı ve garanti koşullarının sağlanabilmesidir. Bu nedenle bazı sektörlerde faaliyet gösteren firmalarımız, bir süre pazarı tanıdıktan sonra ihracat yerine pazarda üretime geçmeyi tercih edebilmektedirler. Bu durum pazardaki en önemli rakiplerimiz durumunda olan Çin ve Rusya ile rekabette avantaj sağlamaktadır. Gıda işleme, paketleme, şişeleme, makine, inşaat malzemeleri üretimi alanlarında ülkede üretim olanakları bulunmaktadır. Burada dikkat çekilebilecek diğer bir hususta Kazak Hükümeti, imalat sanayi üretimine geçişin sağlanması için çeşitli üretim teşvikleri sağlamaktadır. Yarı mamullerin Kazakistan’a getirilip ülkede monte edilmesi, mamul haline getirilmesi de üretim faaliyeti sayılmakta ve teşvik edilmektedir. Ticari ilişkilerin tesisinde Kazak iş ve siyaset çevreleri ile iyi ilişkiler olumlu sonuçlar yaratmaktadır. Bu bakımdan pazara giriş yapacak firmaların iyi bir yerel ticari ortakla çalışması, ülkede iş yapmak için önemli bir avantaj sağlayan bir ilişkiler ağına sahip olmayı da beraberinde getirdiği için faydalı olacaktır. Ancak ülkede iyi bir yerel ticari ortak bulmak konusunda firmalarımız zorlanmaktadır. Güvenilir bir ticari ortak arayışında olan firmalarımızın T.C. Astana Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliği ve ülkede başarılı olmuş firmalar ile irtibata geçmesi yararlı olacağı düşünülmektedir.
Kazakistan pazarına giriş yapacak firmaların pazarı önceden etüt ederek pazara yönelmeleri, Kazak-Türk İşadamları Derneği, Kazakistan Yatırımları Geliştirme Ajansı (Kazinvest), ülkedeki Sanayi ve Ticaret Odaları gibi kuruluşlar ve T.C. Astana Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliği ile temasa geçerek bilgi almaları ve doğru ticari ortaklarla çalışmak için araştırma yapmaları tavsiye edilmektedir. Kazakistan’da yerleşik Türk firmaları arasında hâlihazırdaki işbirliğinin geliştirilerek ileriye götürülmesi Türkiye’nin Kazakistan pazarındaki varlığını güçlendirecektir. Ülke ile ticari ilişkilerimizin geliştirilmesi, ülkedeki artan rekabet ortamında firmalarımızın rekabet edebilirliğinin sağlanması bakımından tanıtım faaliyetleri büyük önem arz etmektedir. Zira, ülkedeki en önemli rakiplerimiz olan Çin ve Rusya başta olmak üzere Uzakdoğu ülkeleri ve batılı ülkeler pazardaki yoğun tanıtım faaliyetleri ile dikkat çekmektedir. Kazakistan’da faaliyette bulunan işadamlarımız Türk ürünlerinin sergileneceği daimi bir sergi salonunu da içeren bir Merkez oluşturularak, ülkemiz ürünlerinin ve Türkiye’nin sürekli tanıtımının sağlanmasının faydalı olacağını dile getirmektedir. Ancak, söz konusu daimi sergide sergilenecek ürünlerin uluslararası standartlarda ürünler olması; serginin yanı sıra gelen ziyaretçilere ürünün üreticisi hakkında iletişim bilgileri ve diğer gerekli bilgileri ve gerektiğinde randevu alınmasını sağlayacak nitelikli personel istihdam edilmesi isabetli olacaktır.

  1. Ekonomi Bakanlığı Tarafından 2014 Yılında Desteklenecek Yurtdışı Bireysel Fuarlar




FUAR ADI

BAŞLANGIÇ

BİTİŞ

KONU

ŞEHİR

Central Asia Houseware

01.03.2014

04.03.2014

Ev Araç ve Gereçleri

Almatı

Central Asia KazGift

01.03.2014

04.03.2014

Dekor, Mücevher, Oyuncaklar, Kitap, Hedyeler

Almatı

CENTRAL ASIA CARPET & FLOORING

01.03.2014

04.03.2014

Halı ve Zemin Kaplamaları

Almatı

Central Asia Home Textile

01.03.2014

04.03.2014

Ev Tekstili

Almatı

AgriTekAstana-2014 

12.03.2014

14.03.2014

Tarım

Astana

AIPS

12.03.2014

14.03.2014

Güvenlik

Almatı

KCM 2013 / KAZAKHSTAN CONSTRUCTION MATERIALS

12.03.2014

14.03.2014

Yapı Malzemeleri

Almatı

Central Asia Fashion

13.03.2014

15.03.2014

Giyim, Moda, Deri ve Ayakkabı

Almatı

KazProdExpo

20.03.2014

23.03.2014

Gıda

Almatı

Atyrau Oil & Gas 2014

01.04.2014

04.04.2014

Petrol-Gaz

Atrau

Atyrau Build 2014

01.04.2014

03.04.2014

İnşaat

Atrau

KazInterBeauty

10.04.2014

13.04.2014

Moda

Almatı

InterFood Astana 2014

16.04.2014

18.04.2014

Gıda

Astana

KITF - 2014

23.04.2014

25.04.2014

Otel Ekipmanları

Almatı

Central Asia Autoparts

07.05.2014

09.05.2014

Oto Yedek Parça Fuarı

Almatı

KIHE - Kazakhstan Int. Healthcare Exh. & Congress

14.05.2014

16.05.2014

Sağlık Sektörü

Almatı

AstanaBuild 2014

20.05.2014

22.05.2014

İnşaat

Astana

AgriTek Almatı

21.05.2014

23.05.2014

Tarım makineleri

Almatı

PakTek Kazakhstan

21.05.2014

23.05.2014

Paketleme ve gıda paketleme makineleri

Almatı

FoodTek Kazakhstan

21.05.2014

23.05.2014

Gıda Makineleri

Almatı

FoodExpo Kazakhstan

21.05.2014

23.05.2014

Gıda

Almatı

KADEX

22.05.2014

25.05.2014

Savunma Sanayi

Astana

KazIndustry

22.05.2014

24.05.2014

Sanayi Teknoloji, Enerji, Metal işleme

Almatı

CHILDHOOD-2014  

21.08.2014

23.08.2014

Çocuk Ürünleri

Almatı

KIDS FASHION-2014 

21.08.2014

23.08.2014

Çocuk Giyim

Almatı

Aqua-therm Almaty

02.09.2014

05.09.2014

Isıtma-Soğutma

Almatı

Kazbuild Autumn

03.09.2014

06.09.2014

Yapı-İnşaat

Almatı

KazMet

17.09.2014

19.09.2014

Metalurji, Metal işleme makineleri

Almatı

EcoTech 2014

17.09.2014

19.09.2014

Yenilenebilir Enerji Kaynakları, Enerji Koruması

Almatı

KazComak

17.09.2014

19.09.2014

Makinalar, Yol İnşaat makineleri

Almatı

Mining World Central Asia

17.09.2014

19.09.2014

Madencilik, maden makineleri

Almatı

Central Asia Secure World

18.09.2014

20.09.2014

Güvenlik

Almatı

Central Asia Fashion

18.09.2014

20.09.2014

Giyim, Moda, Deri ve Ayakkabı

Almatı

Central Asia Electricity World

18.09.2014

20.09.2014

Elektrik, Enerji

Almatı

KIOGE-Kazakhstan Int. Oil & Gas Exhibition & Conference

30.09.2014

03.10.2014

Petrol ve Gaz

Almatı

Lighting Kazakhstan 2014

28.10.2014

30.10.2014

Aydınlatma, Fotosel teknolojileri

Almatı

ReEnergy Kazakhstan 2014

28.10.2014

30.10.2014

Yenilenebilir Enerji Kaynakları, Enerji Koruması,

Almatı

AgriTek 2014 Shymkent

29.10.2014

31.10.2014

Tarım

Şimkent

Mangystau Build

04.11.2014

06.11.2014

Yapı-İnşaat

Aktau

WorldFood Kazakhstan 2014

05.11.2014

07.11.2014

Gıda

Almatı

KazUpack 2014

05.11.2014

07.11.2014

Ambalaj, Paketleme, Etiket

Almatı

AgroWorld Kazakhstan 2014

05.11.2014

07.11.2014

Tarım

Almatı

HOREX 2014

05.11.2014

07.11.2014

Otel ve Restoran Ekipmanları

Almatı

Plastex Central Asia 2014

05.11.2014

07.11.2014

Plastik, kaucuk

Almatı

CleanExpo Central Asia 2014

05.11.2014

07.11.2014

Temizlik malzemeleri

Almatı

Central Asia Plast World

14.11.2014

16.11.2014

Plastik

Almatı

Central Asia Machine World

14.11.2014

16.11.2014

Makine

Almatı




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə