Ts en 1920 Nisan 2005 ics




Yüklə 56.28 Kb.
tarix11.03.2016
ölçüsü56.28 Kb.

ICS 23.020.30 TÜRK STANDARDI TS EN 1920/Nisan 2005








TS EN 1920
Nisan 2005













ICS 23.020.30









GAZ TÜPLERİ – TAŞINABİLİR – SIKIŞTIRILMIŞ GAZLAR (ASETİLEN HARİÇ) İÇİN – DOLUM SIRASINDA MUAYENE
Transportable gas cylinders – Cylinders for compressed gases (excluding acetylene) – Inspection at time of filling









TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ

Necatibey Caddesi No.112 Bakanlıklar/ANKARA








  • Bugünkü teknik ve uygulamaya dayanılarak hazırlanmış olan bu standardın, zamanla ortaya çıkacak gelişme ve değişikliklere uydurulması mümkün olduğundan ilgililerin yayınları izlemelerini ve standardın uygulanmasında karşılaştıkları aksaklıkları Enstitümüze iletmelerini rica ederiz.




  • Bu standardı oluşturan Hazırlık Grubu üyesi değerli uzmanların emeklerini; tasarılar üzerinde görüşlerini bildirmek suretiyle yardımcı olan bilim, kamu ve özel sektör kuruluşları ile kişilerin değerli katkılarını şükranla anarız.




Kalite Sistem Belgesi

İmalât ve hizmet sektörlerinde faaliyet gösteren kuruluşların sistemlerini TS EN ISO 9000 Kalite Standardlarına uygun olarak kurmaları durumunda TSE tarafından verilen belgedir.




Türk Standardlarına Uygunluk Markası (TSE Markası)

TSE Markası, üzerine veya ambalâjına konulduğu malların veya hizmetin ilgili Türk Standardına uygun olduğunu ve mamulle veya hizmetle ilgili bir problem ortaya çıktığında Türk Standardları Enstitüsü’nün garantisi altında olduğunu ifade eder.





TSEK


Kalite Uygunluk Markası (TSEK Markası)

TSEK Markası, üzerine veya ambalâjına konulduğu malların veya hizmetin henüz Türk Standardı olmadığından ilgili milletlerarası veya diğer ülkelerin standardlarına veya Enstitü tarafından kabul edilen teknik özelliklere uygun olduğunu ve mamulle veya hizmetle ilgili bir problem ortaya çıktığında Türk Standardları Enstitüsü’nün garantisi altında olduğunu ifade eder.


DİKKAT!

TS işareti ve yanında yer alan sayı tek başına iken (TS 4600 gibi), mamulün Türk Standardına uygun üretildiğine dair üreticinin beyanını ifade eder. Türk Standardları Enstitüsü tarafından herhangi bir garanti söz konusu değildir.



Standardlar ve standardizasyon konusunda daha geniş bilgi Enstitümüzden sağlanabilir.
TÜRK STANDARDLARININ YAYIN HAKLARI SAKLIDIR.

Ön söz





  • Bu standard, CEN tarafından kabul edilen EN 1920 (2000) standardı esas alınarak TSE Makina Hazırlık Grubu’na bağlı Tesisat ve Basınçlı Kaplar Özel Daimi Komitesi’nce hazırlanmış ve TSE Teknik Kurulu’nun 21 Nisan 2005 tarihli toplantısında Türk Standardı olarak kabul edilerek yayımına karar verilmiştir.




  • Bu standardın kabulü ile TS ISO 10463 (1999) standardı iptal edilmiştir.


İçindekiler


Ön söz 3

İçindekiler 4

1 Kapsam 1

2 Atıf yapılan standard ve/veya dokümanlar 1

3 Terimler ve tarifler 1

3.1 Doldurma basıncı 1

3.2 Sıkıştırılmış gaz 1

3.3 Çalışma basıncı 1

3.4 Doldurma elemanı 2

3.5 Palet 2



4 Doldurma muayenesi 2

5 Muayene aşamalarının tarifi 2

5.1 Kullanabilme durumunun doğrulanması 2

5.2 Tüpün doldurma için uygun olduğunun belirlenmesi 2

5.3 Tüp sahibinin belirlenmesi 2

5.4 Tüpün iç durumunun doğrulanması 2

5.5 Muf/mastar vida bütünlüğünün doğrulanması 3

5.6 Vana bütünlüğünün ve uygunluğunun doğrulanması 3

5.7 Doldurma basıncının doğruluğunun kontrolü 3



Ek A 4

(Bilgi için) 4

Bir tüp vanasının tıkandığından şüphe duyulduğunda uyarlama işlemi 4



Gaz tüpleri – Taşınabilir – Sıkıştırılmış gazlar (asetilen hariç) için – Dolum sırasında muayene


1 Kapsam


Bu standard:

  • Anma su kapasitesi 0,5 litreden 150 litreye kadar olan sıkıştırılmış gazlar (asetilen hariç) için çelik veya alüminyum karışımından yapılmış, dikişli veya dikişsiz gaz tüplerinin dolumu sırasındaki muayene özelliklerini kapsar . Aynı zamanda, mümkün olduğu takdirde, anma su kapasitesi 0,5 litreden az olan tüplere de uygulanır,

  • Manifoldlu demet tüpler ve manifoldlu römork tüplere uygulanmaz.



2 Atıf yapılan standard ve/veya dokümanlar


Bu standardda, tarih belirtilerek veya belirtilmeksizin diğer standard ve/veya dokümanlara atıf yapılmaktadır. Bu atıflar metin içerisinde uygun yerlerde belirtilmiş ve aşağıda liste halinde verilmiştir. Tarih belirtilen atıflarda daha sonra yapılan tadil veya revizyonlar, atıf yapan bu standardda da tadil veya revizyon yapılması şartı ile uygulanır. Atıf yapılan standard ve/veya dokümanın tarihinin belirtilmemesi halinde en son baskısı kullanılır


EN, ISO, ASTM vb. No

Adı

(İngilizce)

TS No1)

Adı

(Türkçe)

EN 1802

Transportable gas cylinders – Periodic inspection and testing of seamless aluminium alloy gas cylinders

-

-

EN 1803

Transportable gas cylinders – Periodic inspection and testing of welded carbon steel gas cylinders (excluding LPG)

-

-

EN 1968

Transportable gas cylinders – Periodic inspection and testing of seamless gas cylinders

-

-

EN ISO 11114-1

Transportable gas cylinders – Compatibility of cylinder valve materials with gas contents – Part 1: Metallic materials (ISO 11114-1)

TS EN ISO 11114-1

Gaz tüpleri- Taşınabilir- Tüp ve vana malzemelerinin gaza uygunluğu – Bölüm 1: Metalik malzemeler

prEN ISO 11114-2

Transportable gas cylinders – Compatibility of cylinder valve materials with gas contents – Part 2: Non-metallic materials (ISO/FDIS 11114-2)

TS EN ISO 11114-2

Tüpler- Taşınabilir- Tüp ve vana malzemelerinin tüpteki gaza uygunluğu- Bölüm 2: Metal oImayan malzemeler



3 Terimler ve tarifler


Bu standardın amacı bakımından, aşağıdaki tarifler geçerlidir.

3.1 Doldurma basıncı


Bir tüpün doldurulması sırasındaki basınç.
Not - Doldurma basıncı; doldurma parametreleri ve ortam şartlarına bağlı olarak tüpdeki gazın sıcaklığına göre değişir.

3.2 Sıkıştırılmış gaz


Taşıma amacıyla basınç altında dolum yapıldığında, -50oC’un üstündeki bütün sıcaklıklarda tamamen gaz fazında olan gaz.

3.3 Çalışma basıncı


Tam dolu bir gaz tüpü için 288 K (15oC) ‘lik sabit bir sıcaklıkta ayarlanmış basınç.

3.4 Doldurma elemanı


Doldurulmadan önce, doldurma sırasında ve doldurulduktan hemen sonra muayeneden sorumlu olan, işin gereğine göre uygun seviyede eğitim almış ve EN 1919’da kullanılan tüp, vana ve bütün diğer bağlantı elemanları için gerekli her türlü bilgilere sahip kişi veya kişiler.

3.5 Palet


Aynı anda birden fazla tüpün üzerine konulduğu tertibat.

4 Doldurma muayenesi


Her bir tüp, doldurulmadan önce, doldurma sırasında ve doldurulduktan sonra muayene edilmelidir. Doldurma muayenesinde aşağıdakiler yerine getirilmelidir:

  • Kullanabilme durumunun doğrulanması (Madde 5.1),

  • Tüpün doldurma için uygun olduğunun belirlenmesi (Madde 5.2),

  • Gerekirse tüp sahibinin belirlenmesi (Madde 5.3),

  • Tüpün iç durumunun doğrulanması (Madde 5.4),

  • Muf/mastar vida bütünlüğünün doğrulanması (Madde 5.4),

  • Vana bütünlüğünün ve uygunluğunun doğrulanması (Madde 5.5),

  • Doldurma basıncının doğruluğunun kontrol edilmesi (Madde 5.6).



5 Muayene aşamalarının tarifi




5.1 Kullanabilme durumunun doğrulanması


Her bir tüpün tek veya paletli şekilde kullanılabileceği belirlenmelidir. Kullanılamaz olduğu tespit edilen tüpler, doldurma firmasının yazılı prosedürlerine uygun olarak açıkça belirtilmelidir.


  1. Tek kullanılan tüpler

Doldurulmadan önce tüpün temiz olduğu ve yabancı madde ihtiva etmediği (yani böyle bir tüp, emniyetle doldurulmasını engelleyecek mekanik hasar yönünden değerlendirilebilir) ve ark yanması, şişkinlik, şiddetli korozyon, ısı/yanma hasarı veya önemli mekanik hasar gibi normal dışı herhangi bir bozulma göstermediğinden emin olunmalıdır. Şüpheli durumda, hangisi uygunsa prEN 1968, prEN 1802 veya prEN 1803’de tarif edilen red kriterleri uygulanmalıdır.
Not - Kaynaklı her bir tüpün tabanının korozyon ve paslanma yönünden muayene edilmesi özellikle önemlidir. Bu şekilde bir olumsuzluk gösteren tüpler, uygun şekilde tahliye edilinceye, temizleninceye ve boyanıncaya kadar doldurulmamalıdır.


  1. Paletli tüp

Bir doldurma elemanı bir paleti, üzerindeki tüpler çıkarılmadan doldurmak için sadece; doldurma firmasında ve tüpün kullanılabilir durumda doldurulmasını sağlayan temsilcilerinde yazılı prosedür mevcutsa, kullanıma verebilir (Madde 5.1-a)).

5.2 Tüpün doldurma için uygun olduğunun belirlenmesi


Bir tüp doldurulmadan önce aşağıdakiler sağlanmalıdır:

  • Yeniden deneye tabi tutulan tüp, kullanma süresini aşmamış olmalıdır,

  • Tüp, ihtiva ettiği gaz ve doldurma basıncına uygun olmalıdır,

  • Doldurma istasyonu bölgesinde tüpün doldurulmasına izin verilmiş olmalıdır,

  • Önerilen açıklamalar, tüp üzerindeki herhangi bir işaretleme etiketi ve gövde rengi ile uyumlu olmalıdır. Önerilen açıklama ve böyle bir işaretleme arasında herhangi bir uyumsuzluk varsa, tüp doldurulmamalıdır.



5.3 Tüp sahibinin belirlenmesi


Gerekirse, doldurmadan önce tüp sahibinin veya onun tüpü doldurmaya izin verdiği yetkilisinin kimliği belirtilmelidir.

5.4 Tüpün iç durumunun doğrulanması


Bazı gaz/tüp malzemesi kombinasyonları için, içeriye sıvı girmesi durumunda iç korozyon meydana gelebilir (EN ISO 11114-1).
Böyle gazlar (örneğin, O2/O2 karışımları, CO2 karışımları) için, doldurma istasyonları kullanma şartlarına bağlı olarak deneylere dayanan yazılı bir prosedür takip etmelidir.

Geri dönüşsüz/tek yönlü basınç vanaları gibi kalıntı sızıntısını önleyen özel vanalara sahip olmayan veya tüp malzemesinin iç korozyon oluşturma riskinin olduğu durumdaki tüpler, iç durumu hakkında şüphe duyulduğunda, sıvı kalıntısı yönünden kontrol edilmelidir.


Bu kontrol, bir artık basınç kontrolü veya ağırlık kontrolü ya da nem analizi veya sıvı kalıntısının mevcut olduğunu gösteren diğer bir metot kullanılarak uygulanmalıdır.
Sıvı tespit edilirse, görevli bir personel tarafından, hangisi uygunsa prEN 1968, prEN 1802 veya prEN 1803’ye göre görsel bir iç muayene yapılmalıdır.

5.5 Muf/mastar vida bütünlüğünün doğrulanması


Tüp doldurulmadan önce, muf/mastar vida ve mahfaza (varsa) amacına uygun olarak takılmış olmalı ve mevcutsa bu mufun gevşememesi sağlanmalıdır. Sürekli bir vana mahfazası veya kaynaklı bir kılıf mevcutsa, bunların uygun şekilde takıldığından emin olmak için kontrol edilmelidir.

5.6 Vana bütünlüğünün ve uygunluğunun doğrulanması



5.6.1 Her bir dolumdan önce, yerleştirilen vananın tüpteki gaza (EN ISO 11114-1 ve prEN 11114-2) uygun olması ve iyi bir durumda olması sağlanmalıdır. Vana en az aşağıdakileri sağlamalıdır:


  • Vana kolayca çalıştırılabilir,

  • Vana pisliksiz,

  • Vana başı veya anahtarla çevrilen somun çalışır durumda,

  • Varsa emniyet cihazı hasarsız,

  • Dış vida dişleri ve gövde hasar görmemiş,

  • Vana doldurma bağlantısına doğru bağlanmış

olmalıdır.


5.6.2 Bir tüpün doldurulması sırasında doldurma elemanı aşağıdaki gözlemleri yapmalıdır:


  • Vana kapalı değil (Ek-A) ve işlem uygun şekilde devam ediyor (örneğin tüpteki sıcaklık artışının kontrolü),

  • Vana açık konumda sızıntı yapmıyor (örneğin gaza uygun bir sızıntı muayene sıvısı kullanılarak). Sızıntı şüphesi varsa, örneğin vana başı veya salmastra somunu kontrol edilir.


5.6.3 Tüp doldurulmadan önce, vana kapalı konumda ve doldurma bağlantısından söküldüğünde vana veya basınç genleşme cihazının sızdırmaz olması belirlenmelidir. Sızıntı şüphesi varsa, vana çıkışındaki oturma yuvasında sızıntı kontrolü yapılır. Vana ve tüp arasındaki birleşim noktasında da sızıntı olmadığı kontrol edilmelidir. Kaynaklı tüplerde, tüpten sızıntı olmadığından emin olmak için kaynaklar kontrol edilmelidir.

5.7 Doldurma basıncının doğruluğunun kontrolü


Doldurma elemanı, doldurma basıncının istenen çalışma basıncına uygun olmasını sağlamalıdır. Son olarak, tüpün doğru olarak tanıtılması ve etiketlenmesi sağlanmalıdır.
Vana koruma kapağı, sevkıyattan önce yapılmışsa, bu kapağın bağlantısı kontrol edilmelidir.

Ek A

(Bilgi için)

Bir tüp vanasının tıkandığından şüphe duyulduğunda uyarlama işlemi



A.1 Bir gaz tüp vanası açık konumdayken gaz tahliyesi olmadığından ve bazı durumda tüpün hala basınç altında gaz ihtiva ettiğinden şüphe edilirse, vananın tıkanmadığı ve gazın serbestçe geçtiği kontrol edilmelidir.
Uyarlama metodu, aşağıdakilerden biri veya eşdeğer emniyet tedbirlerinden birini sağlayan ve bilinen bir prosedür olmalıdır:


  1. Tüpe 5 bar’a kadar olan bir basınçta inert gaz doldurulur ve boşalması kontrol edilir.




  1. Havayı elle tüpe pompalamak için Şekil A.1’de gösterilen cihaz kullanılır.


A.2 Tüp vanasında gazın akışına herhangi bir engel olmaması durumu anlaşıldığında, vana sökülebilir.
A.3 Gaz geçişini engelleyen vanaya sahip bir tüp, aşağıdaki gibi özel işlem uygulamak için bir kenara alınmalıdır:


  1. Vananın ana gövdesi ve mil yatağı arasında gaz geçişi duruncaya kadar vana gövdesi kesilir veya delik açılır.




  1. Kontrollü olarak emniyet cihazı gevşetilir veya delinir.

Bu metotlar, zehirsiz, tutuşmayan , yakıcı olmayan ve CFC gazları olmayan tüplere uygulanabilir. Herhangi bir artık gazın kontrolsüz olarak tahliyesinden kaynaklanan herhangi bir hasarın oluşmamasını sağlamak için uygun emniyet tedbirleri alınmalıdır.


Tüpün zehirli, tutuşabilir, yakıcı ve CFC gazlar ihtiva ettiği durumda tercih edilen metot, vananın bir miktar salmastra kovanı içinde gevşetilmesi, emniyete alınması ve tüpe bağlantısının yapılması, daha sonra da emniyetli bir biçimde tahliye yapılmasıdır. Uygun bir cihazın özellikleri Şekil A.2’de verilmiştir.
Bu işlemler sadece eğitimli personel tarafından uygulanmalıdır. Gaz, mevcutsa, tahliye edilir ve tüp basıncı atmosferik basınca kadar indirilir ve silindir dışında ani soğuma veya yoğuşma olmadığı anda vana sökülebilir.

Ölçüler mm’dir



Açıklama
1 Oval şekilli ve çepeçevre sarılmış kauçuk boru yatağı (8 mm iç çap x 13 mm dış çap)
2 Bakır boru (3 mm iç çap x 8 mm dış çap)
3 Kuşak
4 Kauçuk el pompası
5 Elle basınç uygulanması


Şekil A.1 - Tüp vanasındaki tıkanıklığı belirlemek için cihaz




Açıklama
1 Kauçuk salmastra kovanı
2 Sökme tertibatının dış kaplaması
3 Kontrol vanası
4 Bağlantı contası
5 Kıskaç


Şekil A.2 - Hasar görmüş bir gaz tüpü vanasını sökmek için kullanılan cihaz


11) TSE Notu: Atıf yapılan standardların TS numarası ve Türkçe adı 3. ve 4. kolonda verilmiştir.


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə