Tobb tarim sektöRÜ (Tarla, Bahçe ve Süs Bitkileri) raporu – 2012”




Yüklə 0.91 Mb.
səhifə1/11
tarix27.04.2016
ölçüsü0.91 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11
TOBB


TARIM SEKTÖRÜ

(Tarla, Bahçe ve Süs Bitkileri)


RAPORU – 2012”



  1. Tarım Sektörünün Türkiye Ekonomisindeki Yeri




    1. Temel Göstergeler ve Tarımın Payı

Türkiye genel olarak dağlık bir arazi yapısına sahiptir. Türkiye’de arazilerin %55,9’u 1.000 m’nin üstünde yükseltiye ve %62,5’i %15’ten daha fazla eğime sahiptir. Hakim rüzgârların ve bunların getirdiği deniz etkisinin altında olsa da kuzeydeki ve güneydeki sıra dağlar nedeniyle Türkiye’nin iklim özellikleri ile yeryüzü şekli özellikleri arasında sıkı bir bağ vardır. Türkiye’nin arazi yapısı ile buna bağlı olarak değişen iklim özellikleri farklı coğrafi bölgelerin, bunların içinde de mikro klimaların oluşumunu mümkün kılmıştır.

Türkiye’de toplam arazinin %24,5’i I+II+II. sınıf topraklardan oluşmaktadır. Bu kaliteli üç sınıf toprak içinde tarım topraklarının payı, %90’dır. Türkiye’nin 77,9 milyon hektar olan toprak varlığının 26,3 milyon hektarını tarım arazileri oluşturmaktadır.



Türkiye’de özel mülkiyete dayalı küçük aile işletmelerinin hakim olduğu bir tarımsal yapı mevcuttur. İşlenen arazilerdeki genişlemeyle birlikte, işletme sayısı da artmış ve ortalama işletme arazisi 60 dekar civarına yükselmiştir. Özellikle miras ve arazi hukukunda yapılacak düzenlemelerle ortalama işletme arazisinin daha da artması söz konusu olabilecektir.

Temel göstergeler (2002-2011)

Temel

Göstergeler

2002

2011

TÜRKİYE

TARIM

Tarımın Payı (%)

TÜRKİYE

TARIM

Tarımın Payı (%)

Nüfus (Milyon)

69,3

23,7

34,2

74,7

17,3

23,2

İstihdam (Milyon)

21,3

7,4

34,9

24,1

6,1

25,5

Milli Gelir (Milyar $)

230,5

23,7

10,3

772,3

62,7

8,1

Kişi Başına Gelir ($)

3.492

1.064

28,6

10.444

3.653

35,0

İhracat (Milyar $)

36,0

4,0

11,2

134,9

15,3

11,3

İthalat (Milyar $)

51,5

3,9

7,7

240,8

17,6

7,3

Kaynak: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, 2013
Türkiye’nin toplam nüfusu artmasına rağmen tarımla uğraşan nüfusun azalması ve %23,2 oranına düşmesi kırsaldan şehirlere göçün bir göstergesidir. Aynı şekilde istihdam artmış olmasına rağmen tarım sektöründe istihdam azalmış ve %25,5 olmuştur. Tarımdan elde edilen gelirin 62 milyar TL civarına çıkmasına rağmen milli gelir içindeki payı azalmıştır.


    1. Tarım Sektöründe İstihdam

Türkiye’de çalışan her dört kişiden biri tarım sektöründe istihdam edilmektedir. Bunun da %83,8’i kayıtsızdır. Tarım sektöründe istihdam edilen 15 yaş ve üstü işgücünün çok büyük bir kısmı ya kendi işletmesinde ve kendi hesabına ya da aile işletmesinde çalışmaktadır. Tarım sektöründe istihdam edilen kadın nüfusunun neredeyse tamamı (%96,2) kayıtsızdır.

Tarımsal İstihdam, 2008-2011 (15+ yaş)




Bin kişi

%

2008

2009

2010

2011

Kayıtsız

Genel

Ücretli, Maaşlı Ve Yevmiyeli

12.937

12.770

13.762

14.876




İşveren Ve Kendi Hesabına

5.573

5.638

5.750

5.931




Ücretsiz Aile İşçisi

2.684

2.870

3.083

3.303




Toplam

21.194

21.227

22.594

24.110

42,1

35,6 (Erkek)

57,8 (Kadın)

Tarım

Ücretli, Maaşlı Ve Yevmiyeli

434

454

527

623




İşveren Ve Kendi Hesabına

2.316

2.371

2.513

2.653




Ücretsiz Aile İşçisi

2.266

2.416

2.643

2.866




Toplam

5.016

5.240

5.683

6.143

83,8

72,5 (Erkek)

96,2 (Kadın)

Tarımsal İstihdam Payı (%)

23,7

24,6

25,2

25,5




Kaynak: TÜİK, Hanehalkı İşgücü Anketi Sonuçları, 2013.


    1. Tarım Sektöründe Mesleki Eğitim

Tarım sektöründe mesleki eğitim Ziraat Fakültelerinde yetişen Ziraat Mühendislerinden başlar, Meslek Yüksek Okullarında ve Meslek Liselerinde yetişen konu bazlı teknisyen ve tekniklerle devam eder ve çiftçi eğitimi ile son bulur.

Tarım sektörü için en önemli yüksek öğrenim kurumu olan Ziraat Fakültelerinin sayısı 1933 yılında bir iken 2013 yılında 24 adet olmuştur. Farklı konularda tekniker veya eksperlik seviyesinde eğitimler veren meslek yüksek okulları da bulunmaktadır. Buradan yetişen kişiler öncelikle Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı bünyesinde istihdam edilmektedirler.

Tarım sektöründe verimliliği etkileyen faktörlerden bir diğeri de üreticilerin eğitimidir. Çünkü teknolojilerin uygulanması ancak bilgi ve eğitim ile gerçekleşir. Tarımda teknolojik bilgi birikimin sağlanmasında devletin müdahalesi gerekmektedir. Tarımsal yayım faaliyeti de bu açından değerlendirildiğinde bir müdahale aracı olmaktadır. Devlet değişik araç ve metotlarla tarım sektörüne müdahale etmelidir.

Ülkemizde tarımsal yayım açısından yetersizlikler yaşanmaktadır. Yaygın eğitimde TV kanallarının acilen kurulması gerekmektedir. Sadece il müdürlüğü çiftçi eğitim şubeleri ile veya köylere dağılan tarım danışmanları ile yürütülmesi yeterli olmamaktadır.




    1. Tarım Sektöründe Üretim Miktarları

Türkiye’de tarım sektörü içinde yer alan bütün bitkisel ürünler tarla bitkileri ve bahçe bitkileri olarak iki grupta toplanır. Bahçe bitkileri ise, meyve, sebze ve süs bitkilerinden oluşurken tahıllardan yem bitkilerine kadar olan bütün ürünler de tarla bitkileri olarak değerlendirilmektedir.

Türkiye’nin süs bitkileri hariç toplan bitkisel üretimi yaklaşık 105 milyon tondur. Bu üretimin yarısından fazlası olan yaklaşık 60 milyon tonu tarla bitkilerinden elde edilirken bunu sebze ve meyve alanları takip etmektedir. Tek yıllık ürünlerden oluşan tarla tarımında yıllar itibariyle iniş ve çıkışlar bulunmaktadır ancak 60 milyon civarında ortala bir üretim söz konusudur. Oysa hem meyve hem de sebze tarımında giderek artan bir üretim söz konusudur. Genel anlamda taze tüketim ve taze olarak sanayiye işlenen ve depolama ve nakliyede çok dikkat edilmesi gerek bir ürün grubu olan meyve ve sebze ürünlerinde birim alana verim ve kalitenin artması yanında hasat sonrası altyapının gelişmesi ile iç tüketim yanında ihracatta da artışlar söz konusu olmaya başlamıştır.


Genel Üretim Miktarı (Ton)

Ürünler

2002

2010

2011

2012

Tarla

58.119.719

60.663.948

61.711.796

58.791.495

Meyve (zeytin+bağ dahil)

13.273.350

16.385.745

16.993.476

17.810.942

Sebze

25.823.567

25.997.195

27.547.462

27.752.706

Toplam

97.216.636

103.046.888

106.252.734

104.355.143

Kaynak: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, 2013
Yaklaşık 105 milyon ton toplam ürün, 20 milyon hektar tarım alanından elde edilmektedir. Bu 20 milyon hektar tarım alanının %4’lük kısmında sebze tarımı yapıldığı halde üretimin 27’sini tek başına sağlamaktadır. Bu da birim alana verimin sebzecilikte ne kadar yüksek olduğunu göstermektedir. Yine 20 milyon hektar tarım alanının %15’lik kısmını oluşturan meyvecilik alanında üretimin %17’si karşılanmaktadır. Sebze ve meyve tarımı entansif tarım olarak değerlendirilir. Emek yoğun, işletme maliyeti yüksek olan bir üretim grubudur. Ancak birim alana en yüksek geliri getiren tarımsal üretimdir. Üretimden tüketime kadar olan süreç içinde alt yapı eksikliği olduğu durumda ise verim ve kalite ile birlikte gelir de azalacaktır.
Genel Üretim Alanı (Ha)

Ürünler

2002

2009

2010

2011

Tarla

18.123.396

16.335.854

16.459.861

15.845.513

Meyve (zeytin+bağ dahil)

2.584.525

2.894.422

2.955.270

3.033.043

Sebze

831.255

741.441

729.447

734.309

Toplam

21.539.176

19.971.717

20.144.578

19.612.865

Kaynak: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, 2013
Tarım sektörünün insan beslenmesi dışında kalan ve bitkisel üretime konu olan bitki grubu ise süs bitkileridir. Bu ürün grubu insanların gelir seviyesine bağlı olarak üretilen ve değerlendirilen bir sektörü oluşturmaktadır. Ancak sadece gelirin yüksek olması değil eğitim ve kültürün de büyük etkisinin olduğu çok farklı özelliklere sahip bir sektörü oluşturur.

Türkiye’de dış mekan süs bitkileri tüketimi 1986 döneminden sonra ivme kazanmıştır. Bunun nedenleri arasında: Değişen çevre anlayışı, yerel yönetimlerin çevre düzenlemelerini önemsemesi; Oto yolların yapımında yol ağaçlandırmalarına da önemli miktarda parasal kaynak ayrılması; Şehirlerin dışında metropollerde bahçeli villa tipi yerleşimin gelişmesi ve Turizmin gelişmesi ile turistik tesislerin çevre düzenlemeleri yapmaları; Dış mekan süs bitkileri fidanına olan talebi ve tüketimi arttırmıştır.

Ülkemizde belediyelerin başlattığı peyzaj çalışmaları ile birlikte dış mekan bitkileri üretimi artarken gelir seviyesine bağlı olarak da iç mekan ve kesme çiçek üretimi artmıştır. Üretim sadece iç pazar için değil dış pazar için de yapılmaktadır.

Süs bitkileri üretimi seralarda ve açık alanda yapılmaktadır. Alan olarak değerlendirildiğinde sebze tarım alanın bile %1’ini oluşturan bir alanda üretim yapılır ancak çok çok fazla üreticiye gelir getiren bir istihdam sağlayan bir sektördür. Yaklaşık bin hektar kapalı 8 bin hektar açık alanda yapılan üretim sonucunda iç mekan, dış mekan, çiçek soğanı ve kesme çiçek olarak gittikçe artan oranlarda üretimler söz konusu olmuştur. 2009 yılında 2,5 milyar olan kesme çiçek üretiminin 2010 yılında 980 milyona düşmesi sektörün ekonomik krizlerle ilişkisinin ne kadar yakın olduğunun göstergesidir.


Süs Bitkileri Ekim Alanı ve Üretim Miktarı

Yıllar

Üretim Yeri

Üretim (Adet)

Kapalı Alan (ha)

Açık Alan (ha)

İç Mekân

Dış Mekân

Kesme Çiçek

Çiçek Soğanı

2009

1.477

4.668

10.023.070

57.890.896

2.530.876.699

56.597.826

2010

1.136

5.993

17.742.854

198.247.809

982.071.093

60.599.342

2011

1.224

8.066

29.825.907

196.924.701

1.119.891.793

62.904.097

Kaynak: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, 2013
Süs Bitkileri Üretim Alanı (Da)

Faaliyet Alanı

2002

2009

2010

2011

Kesme Çiçekler

10.097

15.434

10.973

10.874

İç Mekân (saksılı) Süs Bitkileri

800

1.769

998

1.127

Dış Mekân Süs Bitkileri

8.017

19.611

33.853

35.071

Çiçek Soğanları

256

755

543

788

Toplam

19.170

37.569

47.009

47.860
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə