T. C. Yargitay dördüncü Hukuk Dairesi Esas No: 1975/10507 Karar No: 1976/10178 Tarih: 22. 11. 1976




Yüklə 12.38 Kb.
tarix17.04.2016
ölçüsü12.38 Kb.
T.C.

YARGITAY

Dördüncü Hukuk Dairesi

Esas No: 1975/10507

Karar No: 1976/10178

Tarih: 22.11.1976

SÖZLEŞMEDEN DÖNME (İnancanın geri verilmesi)

ÖNLENMEZ [Mücbir] NEDEN
ÖZET: Bir sözleşmenin bir amaçla yapılmasından sonra ortaya çıkan ve bu işlemin o amaçla yapılmasını bir taraf yönünden yararsız duruma getiren olanaksızlık, taraflarca giderilemiyorsa ortada bir önlenmez neden vardır.
Belediye tarafından, Ankara Sanayi Odasına ihale edilen alanın, Bakanlıkça sanayi alanı dışına çıkarılması durumunda önlenmez nedenin varlığından dolayı, yatırılan inancanın davacı odaya geri verilmesi gerekir.
Davacı avukatı; müvekkilinin 409.000 liralık inanca mektubunun davalı Belediye tarafından paraya çevrilmek istendiğini ileri sürerek muarazanın önlenmesini ve inancanın müvekkiline geri verilmesini istemiştir.
Karar: Yapılan yargılama sonunda; sabit olmayan davanın reddine kadar verildiğine ilişkindir.
Temyiz eden ve duruşma isteyen: Davacı avukatı.
Uyuşmazlık 2490 sayılı Yasanın 25. maddesi hükmünün uygulanmasından doğmuştur. Gerçekten bu Yasanın 1. maddesinde anılan resmi kuruluşlar taşınmaz mal alım satımlarında bu Yasanın getirdiği zorunluğu uygun biçimde alım satım işlemlerini başlatıp yürütmekle yükümlüdürler. Her ne kadar bu işlemler yanlar arasında noter önünde yapılmadığı gibi resmi biçimde bir alım satım sözleşmesi olarak düşünülemezse de 2490 sayılı Yasanın 25. maddesi hükmünce yanları bağlayıcı bir sonuç doğurur. Bu sonuçta bu Yasanın öngördüğü öteki işlemlerin yapılması, yapılmazsa belli sonuçların ve bunun gerektirdiği zorunlukların ortaya çıkması durumudur. Bu niteliği yönünden yapılan işlem bir ön sözleşme niteliğindedir. O halde yapılan bu sözleşme özel yasaya uyan nitelikte bir icab ve kabul işlemidir. (Bakınız: Prof. Dr. Schwarz, Borçlar Hukuku, B. Davran Çev. S. 26, Nr. 3, sh. 211 - 212). Bir sözleşmenin, bir amaçla, yapılmasından sonra ortaya çıkan ve bu işlemin o amaçla yapılmasını bir yan yönünden yararsız duruma getiren bir olanaksızlığın, taraflarca giderilmesi olanağı bulunmayan durumlarda ortada bir mücbir sebep vardır. Bu neden gerçekleşmemiş olsaydı iki yan birleşip sözleşmeyi yapacaklar ve bunu yapmada gerçek amaçları ne ise o amaç sağlanacaktı. Nitekim Ankara’da bir Organize Sanayi alanı kurulmasını Belediye, yasaların kendine verdiği buyruk uyarınca hazırlamış ve bir yeri ayırarak şehir planında yerini göstermiş bu konuda İmar ve İskan Bakanlığından gerekli izni alıp belli alanın içerisinde bu siteyi kurmaya yönelmiştir. Davacı Sanayi Odası işlemin yapılması için kendi kuruluş mensuplarına satılacak bu yerler için Bakanlıklarla temas kurmuş gerekli krediyi ve izni Sanayi Bakanlığından sağlamıştır. Ortaya çıkan son sorun malın Belediye ile yapılacak sözleşme uyarınca Odanın eline geçmesi işlemidir. Bu konuda ihale işleminin yapılmasına 22.8.1973 de başlanmış. Belediye Encümeni ihale konusunda karar vermiş ve 10.10.1973 günü davacıya ihale yapılmıştır. Davacı ile Davalı arasında daha önce bir protokol imzalanmış ve buna uygun olarak düzenlenen ihale şartnamesinin 4. maddesinin B bendine (B - Bu saha; 61900 nolu planla Ankara Organize Sanayi Bölgesi olarak tefrik edilen saha hudutları dahilinde kaldığından taliplerin, planın amaç ve uygulanmasını temin edici vasıfta bulunması gerektiğinden, taliplerin 28.10.1967 tarih ve 12737 sayılı resmi gazetede yayınlanan Organize Sanayi Bölgeleri Kurma Fonu Yönetmeliğinin 2. maddesindeki tarife uygun müteşebbis teşekküllerden olduğunu resmi belge ile tevsik etmiş olması), hükmü konmuştur. Fakat Devlet Bakanlığı yazdığı bir yazıyla buranın sanayi çarşısı olamıyacağım açıklayarak bu kararını Sanayi Bakanlığı’na bildirmiş, durumu bu Bakanlıkta Odaya açıklamıştır. Satış bedeli için vermeyi tasarladığı satış bedelinin ödeme olanağı böylece ortadan kalkmıştır. Bunun üzerine Davacı 12.11.1973 de geçici inancanın geri alınması ve yapılan işlemlerin mücbir nedenle kendisini bağlamayacağım ileri sürmüştür. Mücbir neden Sanayi Bakanlığının durumu Odaya yapılan açıklaması ile gerçekleşmiştir. Her ne kadar mahkeme satım anından önce yeni durumun yetkili merciden araştırılmamış olmasını davanın reddi sebebi saymışsa da bu benimsemenin olanaksızlığı ortadadır. Çünkü gerek Belediye, gerekse Davacı işin gerçekleştirilmesi için bir çok formaliteleri tamamlayarak işi ihale yapılacak duruma getirme olanağını sağlamışlardır. Böyle uzun bir hazırlıktan sonra ihale gününden önce şehir planının gerçekleştirilip bu yerin Organize Sanayi Sitesi durumuna getirilmesinden sonra, ihale gününde durumun hala bu doğrultuda olup olmadığının araştırılması hem gereksiz hem de olanaksızdır. Yerin Organize Sanayi alanından çıkarılması Devlet Bakanlığından 3.10.1973 gününde Sanayi Bakanlığına bildirilmiştir. Bunun Bakan veya Müsteşar tarafından görevlendirilen bir memurla hemen alıcıya bildirilmesi olanağı vardır. Yazının 12.10.1973 gününe kadar bu Bakanlıkta bekletip ihale gününden iki gün sonra bildirilmiş olması, Sanayi Odasının değil Sanayi Bakanlığının savsamasıdır. Bu sonuçtan Davacı sorumlu tutulamaz. Nitekim bu alanda bir parça arazisi bulunan (M) Sanayi Bakanlığına 4.12.1973 de başvurup yerinin akibetini sormuş, Bakanlık bir ay önce bu yerin Sanayi alanından çıkartılmasına, durum dosyadan anlaşılmasına rağmen yerin halen Sanayi sahasının bir parçası olduğunu bildirmiştir. O halde işlemden bazı yetkililerin daha sonra da haberdar olmamaları mücbir sebebin varlığının kabulünü gerektirir. Bu nedenle mahkemenin ortada mücbir sebep bulunmadığını kabul edip karar vermesi usul ve yasaya aykırıdır.
Sonuç: Temyiz olunan kararın gösterilen nedenle (BOZULMASINA) ve davacı yararına takdir edilen 1.000 lira duruşma avukatlık parasının davalıya yükletilmesine, peşin harcın istek halinde geri verilmesine 22.11.1976 gününde oybirliğiyle karar verildi.

YKD. 1978/05


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə