FƏRDİ İŞ faküLTƏ: Sİyasi İdarəetmə kafedra: politologiya və Sİyasi İdarəetmə




Yüklə 32.16 Kb.
tarix22.04.2016
ölçüsü32.16 Kb.
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI PREZİDENTİ YANINDA DÖVLƏT İDARƏÇİLİK AKADEMİYASI



FƏRDİ İŞ

FAKÜLTƏ: SİYASİ İDARƏETMƏ

KAFEDRA: POLİTOLOGİYA VƏ SİYASİ İDARƏETMƏ

MÜƏLLİM:KƏNAN ALLAHVERDİYEV

İXTİSAS: POLİTOLOGİYA

QRUP:105,I kurs

MÖVZU: MAKS VEBEİN'in BÜROKRATİYA nəzəriyyəsi

TƏLƏBƏ:FƏHMİN QURBANOV

BAKI-2012

Mündəricat



Giriş............................................................................2

§1.Maks Veberin həyat fəaliyyəti...................3

§2.Maks Veberin bürokratiya nəzəriyyəsi.....4

Nəticə..........................................................................7

Ədəbiyyat siyahısı.................................................7

Giriş

Maks Veber-bu,görkəmli alman alimi,siyasi elmdə xüsusi mövqeyə malik olan dahidir.Onun yaradıcılıöı dünya siyasi elmində orijinal yer tutur.Onun “bürokratiya” nəzəriyyəsi dünya siyasi elmində vahiddir.Bu nəzəriyyə ilə o,bürokratiya,həmçinin düvlət,hakimiyyət,hüquq haqqında müəyyən fikirlər söyləmişdir.Daha dəqiq desək,onun nəzəriyyəsi “səmərəli bürokratiya” adlanır.

Onun bu konsepsiyası dövlətlə yanaşı,sənaye şirkətləri ,ticarət təşkilatlarına da aiddir.

Onun“qanuni hakimiyyəti üç təmiz növü” konsepsiyası da vardır.Onun əksər konsepsiyaları həyati mövqedən araşdırılır.Həyata aid nümunələrlə izah edir.Məsələn aşağıdakı sözlər ona aiddir.

Rəssamlar, vərdiş, sevgi, faizləri və ya ideal motivlərin sırf maddi kompleks rəhbərliyinə əlavə edə bilərsiniz ... Lakin, bu amillər, hətta birlikdə, məcburi nəzarət sistemi üçün kifayət qədər etibarlı baza yaratmaq bilməz.Digər məsələlərlə yanaşı, adətən,qanunauyğunluluğunu olan inam kimi, bir element yoxdur...

§1.Maks Veberin həyat fəaliyyəti

Maks Veber Erfurtda (sonra bu torpaq birləşmiş Almaniya hissəsi olmuşdur) bir zəngin Protestant ailəsində 1864-ci ildə anadan olmuşdur. Onun atası Prusiya Şurasının üzvü və Reistaq idi. 1869-ci ildə Charlottenburg və Berlin rayonu onu və ailəsi ilə birlikdə atasının siyasi karyerasına rəhbərlik edir.1882-ci ildə Heydelberq Universitetinin hüquq fakültəsinə daxil olur, 1884-cü ildə təhsilini müdaxilə və kiçik zabit rütbəsi ilə Strasburqda bir il kimi xidmət edir. Veber 1886-cı ildə Heydelberqi bitirmiş və Berlində növbəti üç il ərzində, bir vəkil kimi fəhlə və doktorluq dissertasiyası üzərində işləyir. O, Universitetdə müəllim olaraq 1889-cu ildə doktorluq almış, yeni mövzusunda işinə başladı:"dövlət və özəl hüquq Roma aqrar tarixi dəyər." 1894-ci ildə Veber Freiburg im Breisgau Universitetinin siyasi iqtisad professoru adına layiq görülmüşdür. Həmin ildə atası vəfat edib və bu hadisə ciddi onun ruhi və fiziki sağlamlığı sarsıldı bir böhran Veber səbəb olur.

O, səyahət üçün qarşısıalınmaz istəklə fəaliyyət göstərmişdir.O, 20 illik bir müəllim karyerasına son qoyaraq, ABŞ və Avropada didərgin olur. Onun elmi maraqları tədricən sosiologiya sahəsində hüquq və iqtisadiyyat sahəsinə keçir. Bütün bu illər ərzində müstəqil elmi-tədqiqat işləri ilə məşğul olur. O,liberal nümayəndəliklərinin müxtəlif növ Alman müharibə Sülh Konfranslarına hazırlaşır. O həmçinin Veimar Konstitusiyası tərtib olunmasında fəliyyət göstırmişdir. 1918-ci ildə Veber Vyana və sonra Münihə ilk iş və tədris üçün qayıdıb.

O,soyuqlayaraq qrip olur,sonra sətəlcəm olan Veber bir çox yarımçıq işlərini arxasında qoyaraq vəfat edib.


Akademik maraqlarına Veber iqtisadiyyat, tarix, din, siyasət və sosiologiyaya da toxunub.Onun əsərlərindən heç biri əvvəllər ingilis dilinə tərcümə olunmayıb. Veber İngilis dilli dünyada ən məşhur işi, əlbəttə, Amerika sosioloq Talcott Parsons tərəfindən ingilis dilinə tərcümə onun oçerki "Protestant Etikası və Kapitalizmin Ruhu" idi. Veberin bürokratiya düşüncələri, bu layihə iki müxtəlif hissəsi müəyyənləşdirir: "İqtisadiyyat və Cəmiyyət".*



§2.Maks Veberin bürokratiya nəzəriyyəsi

Bürokratiya konsepsiyası ilkin Alman sosioloq Maks Veber tərəfindən 1900-cu ildə ifadə edilmişdir.


Səmərəli bürokratiya xüsusiyyətləri:
1) Hər mövqeyini yüksək ixtisaslı mütəxəssislərin görünüş yaradan əməyin aydın bölgüsü
2)Hər aşağı səviyyəli əsas müəssisə tərəfindən nəzarət olunur ki, idarəetmə strukturu və səviyyələri ona tabe olsun
3) Öz vəzifələrini və müxtəlif vəzifələrin koordinasiya icrası təmini ümumiləşdirilmiş formal qayda və standartlar, bir-birini tənzimləyən sistemin mövcudluğu
4) Vəzifəli şəxslər öz vəzifələrini yerinə ilə rəsmi anonimlik ruhu
5)Texniki ixtisas tələblərinə ciddi olaraq qəbulun həyata keçirilməsi
Belə ki əmək bölgüsü, yüksək dərəcəsi ilə xarakterizə bürokratik təşkilati struktur, nəzarətli iyerarxiya, komandanın zəncir, çoxsaylı qaydaları və onların işgüzar və peşə keyfiyyətləri heyəti və kadrların seçilməsi davranış normalarına iştirakı ilə hazırlanmışdır. Bu, bürokratiya tərəfindən qəbul edilmiş qərarlar, obyektiv xarakter daşıyır, çünki Veber bu quruluşu "səmərəli" adlandırıb.
Bürokratiya tez-tez klassik və ya ənənəvi təşkilati strukturu adlanır. Çox təşkilatların bu gün bürokratiya variantlarının edir.

*Məcid Əfəndiyev, “politologiya” ,2010

Bürokratik strukturunun belə bir uzun və geniş istifadəsi üçün səbəb performansı hələ olduqca çox sənaye şirkətləri, xidmət təşkilatlarının və bütün növ dövlət orqanları üçün də uyğun olmasıdır. Lakin bürokratik strukturları və onların yenilik mümkünsüzlüyü və kifayət qədər motivasiya olmaması üçün tənqid edilmişdir.
Bürokratiya mənfi xüsusiyyətləri: Veberin yanaşmasına əsas tənqid R.K.Mertonom tərəfindən müəyyən edilmişdir. Onun fikrincə, çətinliklər, onun vəzifələri, işçilərin, təşkilatın digər kontur büttövlük, eləcə də müştərilər və ictimai qarşılıqlı düzgün icrasını təmin etmək üçün standart qaydaları, prosedurlar və standartlar şişirdilmiş əhəmiyyəti ilə bağlı bürokratik strukturlarında verilir. Bu, bütün burada meydana çıxan suallar və problemlər olunur, çünki təşkilat, davranış rahatlıq itirir ki, rəhbərlik etsin. Alternativ tədricən ətraflı axtarış azalmağa başlayır.
Katz və Kahna görə, bürokratik strukturlar bir mənfi xüsusiyyəti "kortəbii qabiliyyətini və təşkilatın effektiv fəaliyyət göstərməsi üçün əhəmiyyətli olan yeni ekoloji şərait, cavab olmaması" dır.
Dəyişikliklər cavab və yenilik adaptiv struktur hazırlanmışdır. Bürokratiya (bürokratiya) (Fransız Bureau-dən. -. Ofis və yunan Kratos - qayda) - şaquli iyerarxiyası əsasında və daha səmərəli şəkildə öz vəzifələrini yerinə yetirmək üçün nəzəri nəzarət sistemidir. "Bürokratiya" tez-tez nəzarətli güclü xüsusi maşınlar tərəfindən həyata keçirilən sistemdir. Müddəti "bürokratiya" və "qırmızı lent" də səmərəsiz, hədsiz rəsmiləşdirilir idarəetmə sisteminin müraciət mənfi mənada istifadə edilə bilər.
"Bürokratiya" anlayışı 1745-ci ildə yaranıb. Fransız iqtisadçısı Vinsent de Gournay yaratdığı zaman, sözü bir alçaldıcı mənası idi - bu, bürokratlar, məmurlar hökmdarı real gücü (bir monarxiya), və ya insanların (demokratiya) üz vermişdir ki, anlaşıldı.
İdarəetmə sistemi kimi bürokratiya mahiyyəti nümayişi ilk Alman sosioloq Maks Veber idi. O, altında müəssisələrinin səmərəli anlaşma olan hər bir element kimi səmərəli mümkün qədər iş təklif etdi. Bundan sonra dövlət qulluqçularının (süründürməçilik, bir çox lazımsız sənədlərin qeydiyyatı və qərari tələb) halları iki anlayışın yayılması üzrə bürokratiya və süründürməçilik haqqında danışmaq lazımdır. "Bürokratiya" orijinal konsepsiyasını dövlət orqanları ilə bağlıdır ,ancaq bir böyük hər hansı bir iri təşkilat və menecerlər, böyük bir heyət ("korporativ bürokratiya", "müttəfiq bürokratiya", və s.) Müəyyən edilməsi zamanı istifadə olunur.
Bürokrasi əlamətləri. İdeal bürokratik təşkili təsvir, Veber öz səciyyəvi xüsusiyyətləri bir neçə fomada izah edir.Bunlardan bir neçəsi çox vacibdir:

1) Əmək ixtisaslaşdırılması və şöbə. Hər bir işçi təşkilatın digər üzvlərinin səlahiyyət dairəsini təzələyə bilməz ,fəaliyyətinin müəyyən vəzifə və əhatə dairəsinə malikdir.


2) Şaquli iyerarxiyası. Bürokratik təşkilat quruluşu bir piramida üçün uyğun ola bilər: çoxluğu əsasında, və azlıq yerləşir - başında. Bu şaquli iyerarxiyası daxil olan hər bir şəxs, daha aşağı insanların rəhbərlik etdiyi və öz növbəsində, belə ki, təşkilatın hər element fəaliyyətinə nəzarət edir, daha yüksək olur.
3) Aydın qaydaları. Idarə edilməsi prosesinin bir səmərələşdirici - Təşkilatın hər bir üzvü fəaliyyəti qaydaları, hansı məqsədi ilə tənzimlənir. İdeal halda, bu qaydaları hər bir əməkdaşın və təşkilatın fəaliyyəti ilə əvvəlcədən olmalıdır. Qaydaları ümumi redaktə və, ola bilər, baxmayaraq ki, onlar zaman keçdikcə sabit olmalıdır.
4) Tanışlığın anonimliyi. Ideal bürokratiya şəxsi rəğbətini, duyğu ve arzular heç bir rol oynayır. Bu prinsip, təşkilat daxilində və təşkili üçün xarici tərəfdaşları ilə münasibətlərdə əlaqələrin üçün eynidir. Ideal şərt kimi bürokratiya ki, işəgötürmə asılı olmayaraq, şəxsi əlaqələr və əlavələr ki, müəyyən obyektiv meyarlara cavab əsasında edir.
Vəzifəli bütün fəaliyyətini əhatə edən bir sıra qaydaların, bir tərəfdən, əsas etibarilə onların təşəbbüsü və yaradıcılığı məhdudlaşdırmaq, lakin digər tərəfdən, şəxsi heyətin zülm olan müşteri qoruyur. Cəlb etmək şəxssiz yanaşma yüksək risk qutusuna düşüncə və vəzifəsinə istedadlı namizəd kənarda atılır baxmayaraq, standart təlim və səriştə ilə tapmaq imkan verir.


Nəticə

Beləliklə demek olar ki, bürokratiya müəyyən problemləri həll etmək üçün yaradılmış olsa da, bu problemlər həll olunacaq zaman təşkilatın mövcud itirir o demək deyil ki. Hər hansı digər təşkilat kimi, bürokratiya özünü qorunması üçün çalışır, lakin digər qurumların fərqli olaraq, bürokratiya daha təcrübəsi və onların ləğv qarşısını almaq üçün böyük imkanlara malikdir. Bürokratik təşkili nəticəsində fəaliyyət göstərə bilər kimi öz məqsədlərinə asılı deyil.

Güman edirəm ki,burada verilmiş fikirlər bürokratiya haqqında müəyyən fikirlər deməyə imkan verəcək.

Ədəbiyyat siyahısı

1.Wikipedia on google.com

2. M. Əfəndiyev, “Siyasi-hüquqi təlimlər tarixi”/2009

3.M.Əfəndiyev, “Siyasi elm”/2010

4.T.Yadigar , “Politologiya”/2008

5.К.С.Гаджиев, “Политология”/2009

6.Şirəliyev H. ,Əfəndiyev X. “politologiya”/2009






Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə