Dahilər heç zaman qocalmır




Yüklə 122.8 Kb.
tarix21.04.2016
ölçüsü122.8 Kb.



Dahilər heç zaman qocalmır...

Bəlkə də gənc polit-texnoloqların heç də hamısına tanış olmayan “Yaş senzi” ətrafında vaxtilə cərəyan etmiş qəribə olayları məhz indi xatırlamağımız yerinə düşərdi. Həm ona görə ki, mayın 10-da ümummilli lider Heydər Əliyevin doğum günüdür və xalq Azərbaycan tarixinin ən parlaq simalarından biri olan böyük şəxsiyyətin 82 yaşını qeyd edəcək; həm də ona görə ki, düz 13 il bundan əvvəl beləcə mülayim yaz günlərində bu görkəmli dövlət xadiminin yaşı ilə bağlı gedən qızğın mübahisələri yada salmağımız gənclərin tarixə, ictimai həyata, siyasi proseslərə və şəxsiyyətlərə düzgün qiymət verməsi baxımından daha bir örnək olardı.


***
...Bu gün müstəqil Azərbaycanda sabitlik hökm sürür, qurulu dövlət institutları işləyir, cəmiyyətdaxili proseslər beynəlxalq normalar əsasında tənzimlənir. Ölkədə hüququn aliliyi prinsipi hakimiyyətin bütün qollarının fəaliyyətindəki demokratizmi ehtiva edən dayanıqlı mexanizm kimi çalışır. Lakin xatırlayaq ki, cəmi on-on beş il öncə respublikamızda bunun tam əksini görərdik. Ölkədə heç bir elmi əsasa söykənməyən subyektiv idarəetmə ambisiyalarından irəli gələn xaotik mühit mövcud idi. Hər yanda nəzarətsizlik, naşılıq və anarxiya spontan baş verən hadisələrin arxasınca sürünürdü. Ali idarəedici və icraedici strukturlar demək olar ki iflic vəziyyətində idi. Planlı təsərrüfat sistemindən çıxıb yeni bazar iqtisadiyyatına keçməyin forma və metodlarını bilməyən yetkililər iqtisadi tənəzzülü katastrofik həddə çatdırmışdılar. Demokratiyanın, fikir, rəy plüralizminin əsas göstəricisi olan azad söz təhlükəli basqılarla üzləşir, mətbuatda hər cəsarətli addım təpki ilə qarşılanır, insan hüquqları anlayışının mövcudluğu isə heç yada düşmürdü...

Belə bir mürəkkəb şəraitdə hər vətəndaş öz vicdanı müqabilində ölkə üçün qeyrəti, bacarığı çatan işi görməkdəydi. Çətinlikdən qorxub qaçanlar da vardı, xaricə guya uzunmüddətli “yaradıcılıq ezamiyyətinə” gedənlər də, başını itirib arada döyükənlər, nala-mıxa vuranlar da, künc-bucaqda baş girləyənlər də... Adətən təsadüf nəticəsində əlinə xırda səlahiyyətlər keçirməklə özünə böyük iddialar yaraşdıran, danışanda ağzından “dürr” tökülən görməmişlər o mürəkkəb dövrün burulğanlarında ümumiyyətlə görünmürdülər... Sadə əhali isə maddi və mənəvi sıxıntılar içərisində qurtuluş anını gözləməkdəydi. Ancaq təbii ki, vəziyyətin nə qədər ağır, ümidsiz, gərgin, hətta təhlükəli olmasına baxmayaraq, Azərbaycanda işıqlı bir günün gəlməsi naminə, xalqın, vətənin xilası naminə cəsarətli addımlar atan vətənpərvərlər, saf əqidəli namuslu insanlar da çox idi. Həyat bunsuz olmur...


***

...90-cı illərin əvvəllərindən xalqın azadlıq, özgürlük, demokratikləşmə hərəkatına dəstək verən “Azərbaycan”, “Azadlıq”, “Aydınlıq”, “Səs”, “Ədalət” və s. kimi müstəqil mətbu orqanlarla yanaşı, indiki “Ermənistan” adlanan doğma Türk torpaqlarından və sonra da külli-Qarabağdan rus-erməni koalisiyasının vəhşiliklə qovub çıxartdığı soydaşlarımızın ürəyini partladan haqq sözünü ucadan demək missiyası da bizim qəzetin (“Vətən səsi”) üzərinə düşmüşdü. Bu gün üçün fantastik görünən 30 min tirajla çap olunan bəlkə də ən dərdli-kədərli, ən ağrılı-nisgilli və eyni zamanda dözümlü, iradəli, ümidli qəzetimiz o dövrdə digər həmkarlarımızın çıxardığı dəyərli müstəqil qəzetlərlə yanaşı, öz öhdəsinə düşən missiyanı layiqincə yerinə yetirməklə çağdaş demokratik mətbuat tariximizdə şərəfli iz qoymağa səy göstərirdi. “Öncə-Vətəndir” devizi altında çıxan qəzetin əsas mövzularından biri də - ictimai şüura belə bir fikrin təlqin edilməsi idi ki, ölkəmizi düşdüyü bu ağır vəziyyətdən, xaos və uçurum təhlükəsindən yalnız və yalnız qüdrətli dövlət xadimi, dünya şöhrətli siyasətçi, müdrik şəxsiyyət, Azərbaycan xalqının Atatürk timsallı böyük sərkərdəsi Heydər Əliyev xilas edə biləcəkdir! Onun hakimiyyətə qayıdışı labüddür! Bu – xalqın arzusu, istəyidir! Və bu, doğma yurd-yuvalarından didərgin düşmüş yüz minlərlə azəri türkünün tələbidir!... Bu ideya sonralar geniş yayılan bir deyimlə qəzetin “manşetində” də daim öz əksini tapırdı: “Vətənə Atatürk gərəkdir!”


***

...1992-ci ilin yayında keçiriləcək prezident seçkiləri ərəfəsində, xüsusən yaza doğru siyasi mübarizələr daha da kəskin xarakter almışdı. Yeni Azərbaycanın gəlişinə hər vəchlə mane olmağa çalışan köhnələr arsenallarında olan bütün silahları işə salmışdılar. Şər, böhtan, iftira, yalan, məkr, hədə-qorxu, şantaj, silah, qoçu dəstələri və s. Ancaq azad, müstəqil, demokratik ölkə qurmaq istəyənlərin iradəsi keçmiş imperiya ambisiyaları ilə yaşayan çürüklərinin müqavimətindən qat-qat güclü idi.

Əsasən haqq-ədalətin zəfər çalması naminə aparılan çoxşaxəli mübarizənin bir qolu da prezident seçkilərinə hazırlığı önləmək üçün hakimiyyət tərəfindən Konstitusuyaya salınmış süni “Yaş senzi” maddəsinin aradan qaldırılması ilə bağlı idi. Bütün namuslu vətənsevər insanlar əmin idilər ki, uçurum kənarına gəlib çıxmış respublikamızı faciələrdən xilas etmək üçün yeganə qüdrət sahibi - böyük hakimiyyət təcrübəsinə malik görkəmli dövlət xadimi Heydər Əliyevdir. Və təcili olaraq onun Naxçıvandan Bakıya gələrək hakimiyyət sükanı arxasına keçməsindən başqa çıxış yolum yoxdur. Lakin imperiyapərəst A.Mütəllibovun ətrafına toplaşmış qaragüruh məhz xalq hərəkatını dəstəkləyən müstəqillik tərəfdarı Heydər Əliyevin qarşısını kəsmək üçün hətta Konstitusiyaya belə dəyişiklik etmiş, rüsvayçı 121-ci maddənin 2-ci bəndi ilə təsbit olunan “Prezidentliyə namizədlərin 35-65 yaş həddində müəyyənləşdirilməsi” bəndini əlavə etmişdilər. 1991-in payızından 92-nin yayınadək olan müddətdə bu müdrik şəxsiyyətə inanan, ona rəğbət bəsləyən qüvvələrlə anti-milli güruh arasında paytaxtda gərgin mübarizələr həm də bu 35-65 yaş müstəvisində gedirdi.
...Xocalı hadisəsindən və 15 may hadisələrindən sonra respublikadan qaçan A.Mütəllibovun yoxluğu Prezident kürsüsünə göz dikənlər arasında rəhbər vəzifələrdə çalışanları daha da hərəkətə gətirmişdi. Vaxtilə Heydər Əliyev tərəfindən yüksək vəzifələrə gətirilənlərin yadına indi uzaq Naxçıvanda yaşayan Heydər Əliyev düşmürdü. Böyük kürsü perspektivinin gözqamaşdırıcı ilğımında öz xeyirxahlarını unudan nankor rəhbərlər nəinki özləri onu yada salmır, hətta rəsmi dövlət qəzetlərinə də bunu qadağan edirdilər. Az.TV-nin işi isə “durğunluq dövrünün” və “əliyevçilərin” tənqidi idi. Beləcə, seçkilərədək ən güclü rəqib olan Heydər Əliyev teması bütün iddialıların ciddi nəzarətində saxlanırdı.

Seçkilər öncəsi qəzetin 27 mart 1992-ci il tarixli sayında “Яliyevin шansы varmы?” başlıqlı bir yadasalma dərc etdik. Məqalədə Hеyдяр Ялиyевин yенидян Азярбаycанда rяhbяr олmaq шансы xatırladılırdı: “Нахчыванда нисби сакiтлиyiн бяргярар едилmяси Hеyдяр Ялиyевин реyтингиni артырмышдыr. Нахчыван ряhбярлиyинин Ермянистанла уьурлу gиров мцбадиляси (Heydər Əliyevin məşhur ермянилярля гоyунлары дяyишдирмяsi əməliyyatı nəzərdə tutulur) нязяря алынмалыдыр... Sон yарым ilдя Hеyдяр Ялиyev Азярбаycаnда yеgаня сиyасi хадимдир кi, реyтинги дцшmямиш, даiм галхмышдыр...”



Bu xatırlatma bir daha “paytaxtdan uzaqlaşdırılmış” H.Əliyevin yenidən qayıdaraq ölkəyə rəhbər ola bilməsi ideyasını gündəmə gətirmək məqsədi daşıyırdı.
Vətənin dar günündə” sərlövhəli başqa bir yazıda isə deyilirdi: “... Дюрд илдян чохдур ки, ерmяниляр халqыmыза гаршы елан едiлмямиш мцhарибя апарыр. Бцтцн сярhяд кяндляримiз од тутуб yаныр, гоcалар, ушаглар юлдцрцлцр, баcыларымыз, gялiнлярiмиз ясiр дцшцр. Лакин дяhшятлiси одур ки, бизляр hяля дя мцhарибянiн ганунлары иля yашамырыг.

...Eрmяни yалан олуб, русун артiллериyасы, топу-тцфянgi gцнаhсыз халгы ганына гялтан едир. Gюрясян сярвятляриmiзi удан «бюyцк qардаш»ын дар gцндя тюhфясi будурму бизя? Fаciя доьуран hалдыр ки, хариci дцшмянляримиз бiр yана, дахили чякишмяляр, iчярiмiздя олан тяхрибатлар да юлкямизi цзцр, бичаря халга iкiqат язаб-язiyyят верiр... Яgяр биз бу gцн “мяндян ютдц, qардашыма дяyдi” принсиpi iля yашасаг, сабаh hяр шеyi удуза билярiк. Мин дяфя дiзимизя дюyцб аьласаг да, hеч бир мянасы вя хеyри олмаyаcаг.

Сон мягамда цзцмцzü ел аьсаггалы, тяcрцбялi сiyаsи хадiм Hеyдяр Ялиyевя тутурuq. Вятян бу gцн сярт имтаhан гаршысында даyаныб. Hямiшя халгы, Вятяни аьыр gцнлəрдəн аьыллы шяхсiyyятляр, сяркярдяляр чыхарdыб. Бу дар gцндя халгыn цмidинi qырmаyын, hюrмятлi Hеyдяр бяy! ”
Təbii ki, Heydər Əliyevə belə birbaşa müraciətlər o vaxtkı “ixtiyar sahiblərini” də, hakimiyyətə can atan yeni qüvvələri də narazı salırdı. Ancaq bu narazılıqdan doğan mədəniyyətsiz münasibət bizi sındıra bilməzdi, çünki biz o ağır günləri keçib irəli getməli idik... Bu günkü günlərə gəlməli idik!
“Redaksiyaya məktub” rubrikası ilə dərc etdiyimiz oxucu məktublarının birində deyilirdi: «...Kечмиш mяркязин мяhз Гaraбaьы ган ocaьынa чевiрмякдя мягсядi рус

империyасынын tорпаьымыздакы юмрцнц узатмаг, hям дя юз mцстягilлiyини елан етмиш халгымызын мцбариз руhуnу сындырмаг олмушдур...

Бунун цчцн xалгымызыn мцдрик aьsaггaллara, индики чяtin вязиyyятдян ону чыхара биlяcяк юзцнцн сiyасi tяcrцбясi, uзаqgюрянлиyи иля фярглянян rяhбяrляrя bюyцк еhтиyаcы вар. Бу gцн биz bеля ряhбярлярин сырасыnда Hеyдяр Ялиyеви дя gюрмяк истярдиk. Индики аьыр шяраитдя hансы rяhбяр вязифяни тутмасындан асылы олмаyараг халгымызын да, онун bашында dуран ряhбярлярин дя H.Ялиyевин tяcрцбясиня, мцдриклиyиня аrхаланмаьа hям hаггы, hям еhтиyаcы вар...”
1992-ci il Prezident seçkiləri ərəfəsində hətta ictimai fikirə yeni təkliflər də təqdim edilirdi: “...Халг арасында gедян сюhбятляр gюстярир ки, президентлиyя намизядляр арасында... елин бюyцк oьлу Щеyдяр Ялиyевин адынын олмасыны да истяyянляр чохдур. Она тушланмыш Мцтяллибовсаyаьы yаш гадаьасына бахмаyараг онун намизядлиyини дя тякидля иряли сцрмяк арзусунун чохлуьуну инкар етмяк олмаз... Республиканын индики мясул анында президентлиyя намизядляря мцраcият едирik: Сечкилярин демократик маhиyyяtini, онун hалаллыьыны тямин етмяк цчцн, кечmиш презiденtдян yцксякдя дурмаг naminя hямин yаш мяhдудiyyятi iля баьлы Констiтусiyаyа яlavяnin ляьв едiлмяси тялябi иля Али Советя мцраcият един. Yалныз бундан сонра сечилян шяхсин демократiзминя, обyективлиyиня, онун доьрудан да бцтюв халqыn iрадясинi iфадя едяряк hакимiyyятя gялдиyиня инанмаq олар.”

Get-gedə situasiyalar gərginləşirdi və prezidentlik xəyalı ilə yaşayan müxtəlif adamlar öz namizədliklərini irəli sürürdülər. “Uzaqdakı” ağsaqqal yada düşmürdü...


***
1992-ci il mayın ortalarında Bakıda tarixin axarını dəyişəcək bir sıra hadisələr baş verəcəkdi. Və hakimiyyət dəyişikliyindən sonra yenidən prezident seçkiləri sürətlə finişə doğru yaxınlaşacaqdı. AXC-nin məlum “may əməliyyatından” sonra Atatürkü arzuladığımız vətənimizdə arzulanan şəxs qıraqda qalacaq, onun nüfuzundan bəhrələnib manipulyasiya etməklə hakimiyyətə gələn “bəylər” isə prezident seçkilərinə gedəcəkdi... Və adamlar iyunda seçki bülletenlərində diletantların üstündən çalın-çarpaz xətt çəkərək uğrunda mübarizə apardıqları tək bir şəxsiyyətin – Heydər Əliyevin adını yazmaqla bu yalana etirazlarını bildirəcəkdilər...
Hələliksə aprel ayıdır və “Vətənə Atatürk gərəkdir” çağırışı ilə çıxan qəzetdə “Yaş senzi” problemi gündəmdə saxlanır. Problemə ən müxtəlif aspektlərdən baxış qəzetin prioritetləri sırasındadır. Mövzunun mahiyyətini geniş oxucu kütləsinə daha aydın çatdırmaq məqsədilə Mirzə Cəlil sayağı satirik bir felyeton dərc edirik: “Ağıl hardadır?”
...Мян деyiрям iндi та аталарыmыза, бабаlарымыза, бабаларымызын бабасына hюрmят, иззят, инаm, фiлан-bешмякан галмаyыб. Фiланкясов деyiр дцз демiрсян, еля шеy yохдур...

Мян деyирям ганунчуларымыз ганунларыmызы мювсцмя уyьун олараг гябул едiр. Бешmяnкясов деyир, о nя сюздц?

Мян деyиряm дцnyанын бцтцн нормал юлкялярiнi аьыл идаря едиr: дярhал Nяmяnяkяsov yериндян атылыр кi, сяn билмядиyiн шеyляр чохдур, сян данышма...

Мян деyирям... Мян ахы ня деyирям, аy cамаат? Бах, деyиряm яgяр аталара, бабалара, улу бабалара hюрмят qалсаyды, мiн iллярдi онларын сынагдан чыxmыш мцдрiк сюзлярiня дя hюрмят qаларды. Мясялян, о кишiляр мiн iл буnдан яввял деyиб gедiбляр кi: «АЬIL YАШДА ДЕYИЛ, БАШДАДЫР»! Вя hамы, cями cамаат индиyядяк gюрцб ки, бяли, белядир.

Амма индикиляр деyiр, яшi, аталар-зад kimdir, аьыл башда деyил, аьыл yашдадыр, yашда! Yахуд Gцllцбала мювсцmя уyьун олараг деyир кi, gялин бу мювсцмдян башлаyараг аьылы yашла юлчяк. Ганунверянляр дя Gцллцбалаya гошулуб деyiр кi, бялi, еляди, дцздцр, юлкянин сцканыны yашы дюшя yатана вермяк лазыmдыр, yашы!... Ясас gяряк yаш кюнлцмцзц охшасын, ял-аyаьа долашмасын, галаны бош шеyдир...

Иndи сиз деyiн, cамаат, чцnки uzun иллярди ата-бабаларын сюзцнц деyян дя сизсиниз, yашадан да: кимдир hаглы? Мян, гануnверянляр, yохса Gцллцбала? Мян аталарымыз деyяnи деmiшям, юлдцрсяляр дя деyяcям ки, aьыl yашда деyил, башдадыр!

Oнлар да деyибляр вя gцман вар кi, юляняcян деyяcякляр, аьыл башда деyил, yашдадыр....

Бяс yахшы, cамаат, бу аьыл hардадыр?..”

Təbii ki, bu satiradakı prototiplər zamanın kontekstində oxuculara dərhal aydın olurdu.


***
1990-93-cü illərdə Heydər Əliyev temasına nə qədər yasaq qoyulsa da və materiallarımız iqtidar başçılarında nə qədər qəzəb doğursa da, yenə az saylı demokratik mətbuat bu böyük adı daim gündəmdə saxlayır, ictimaiyyət arasında Heydər Əliyev fenomeni haqqında əsil həqiqətləri yaymağa müvəffəq olurdu. Çünki iqtidardakı təmənnalı naşılarla bizim fərqimiz onda idi ki, biz həqiqəti deyirdik, obyektiv gerçəkliyi yazırdıq və Vətənin gələcəyini düşünərək vicdan naminə çalışırdıq...

Şair-publisist Zeynal Vəfanın alovlu qələmindən çıxan Şəxsiyyət məqaləsi hamımızın fikrini ifadə edərək H.Əliyev qüdrətini publisistikanın kəsərli sözü ilə bir daha ictimaiyyətə açıqlayırdı: “…Бу gцn Азярбаycаны yалныз бир няфяр, тяк бирcя няфяр фялакят бурульанындан чыхара биляр: мцдриклiyи юнцндя Мяьрибдян Мяшригядяк дцнyанын ян бюyцк сиyаси хадимлярiнин беля еhтирамла баш яyдиyи, ады gяляндя yелтсинлярин, lевонтер-петросyанларын gизлянмяyя дешик ахтардыглары Щеyдяр Ялиyев. Башqа hеч кяс!”

Əliyevçilərin inadlı mübarizəsindən qəzəblənən adamlar artıq özlərini saxlaya bilmir, emosionallıqla azad sözü boğmağa, təzyiqlər göstərməyə çalışırdılar. İqtidarın ruporlarından olan “Həyat” qəzetində müxalif qəzetlərdəki “Yaş senzi” ilə bağlı tənqidi materiallara cavab “atəşi” açılırdı. “Həyat”ın belə “atəşlərinə” isə ötəri də olsa reaksiya verməyə məcbur olurduq: “Həyatın gopgopuna cavab.

“…Bюyцк Мирзя Ялякбяр Сабириn «Молла Нясряддин» журналынын 23-cц нюмрясиндя (1906) «Щопhоп» имзасы иля чап етдирдиyи «Hяyат”-ын gоpgопуна cаваб» адлы шери «Hяyат» гязетинин 1906-cы ил 25 август 190-cы нюмрясиндяки бир yазыyа cаваб олараг yазылмышдыр. Сабiрин həmin сатiрасыnыn əvvəlində isə Мирзя Cялилиn belə бир фелyетoну вардыр: «Gюзцмцз аyдын! Инди бундан сонра беля олаcаг: Щяр gцндя бир мафиляngi иmзаларла, ня билиm «Gопgоp› лягяблярля бiзя gютцрцб cаваб yазаcаглар. Ня еlяyяк, yазаcаглар yaзсынлар, амма буну да бiлсiнляр кi, биз hяр «gопдан» gе­рi дураn деyiлiк; анcаг hяля бахаг gюряк бiзя ня yазыблар. Бяли, Молла Gопgоп басыб баьлаyыб, чох сюзляр yазыбдыр, паччаhдан, консурдан, фяррашдан, iландан, гурбаьадан, hасадан, молладан...» вя с.



Hюрмятли охуcулар! Бизим бу gцн улу устадлары хатырламаьымыз тясадцфи деyил. Мясяля бурасындадыр ки, о вахtкы «Hяyат»ын gопgопундан дцз 86 iл соnра, yяни 25 апрел 1992-cи iл тариxдя индики «Hяyат» гязетиндя «Щяyат”ын иcмалчысы» лягябиля «Гаyдасыз» оyун» мягалясиндя дя цнваныmızа еyнi наданлыгла, еyни «иландан, гурбаьадан», еyни gоплары yазыблар. Вя биз дя дедик, аyа, бiр hалда ки, hяля 86 il бундан габаг «Gоп-gоп»ларын cавабы верилиб, бахаг gюряк неcя верилиб? Бахдыг вя yухарыда охудугларыnызы gюрдцк. Дедик гоy hялялик бiзим дя cавабымыз бу олсун. «Hяyат»ын иcмалчысы» лягябиля yазылан «илан-гурбаьаларын» чюзялянмяси ися галсын бiр аyры вахта, hяля башымыз гарышыгдыр. Аллаh устадларымыза ряhмят елясин! Амин! ”
Bəli, biz o vaxt iqtidar ruporuna demişdik ki, hələlik başımız ədalətin zəfər çalması uğrunda mübarizələrə qarışıq olduğundan ünvanımıza yazdıqlarınızın ətraflı çözülməsi qalsın bir ayrı vaxta. İndi şükür, başımız açılıb və həmən haqq-hesabı çürütməyə, “ilan-qurbağaları” çözməyə vaxtımız var. Amma və lakin... onların “Həyat”ı yoxdur...


“...Сон илляр респубlикамызда дювлят вя hюкумят сявиyyясиндя сиyасятимиз юз ахарыны тапмыр. Москвадан асылылыг сядагятиндян yаха гуртара билмирик. Михаил Горбачов «65 yаш» адлы мяhдудиyyят аршыnы иля мцяyyян дювр иш gюряндян сонра Аyаз Мцтяллибов да бу тяcрцбядян иcтифадя етди. Yеня сяс чoxлyьy, yеня дя амин! Гярибядир ки, hямин yаш hяддини кечмиш депутатлар юзляри дя бу гярарын мцзаkирясиндя иштирaк eдирдиляр. Сонрaдaн gюрдцк ки, caвaн иcрa haкимиyyяти бaшчысыны 70 yaшлы aьсaггaллa явяз едяндя hеч yaш yaдa дцшмцр. Дцнya демокрaтиyaсы тяcрцбясиндян тез-тез ситaт gятиряnляр АBШ, Франса kими iнкишаф етмиш юлкялярдяки президентлярин yашыны «унутдулар».


...Bир дя gюрдцн 65 yашындан yухары олан сечиcиляр иyун аyынын 7-дя сечки мянтягяляриня цз чевирмяyиб деyялр ки, бизим аьлымыза инанмаyанлара бизим сясимиз дя gяряк деyил. Онда сечиляn президентя хеyиr-дua верян аьсаггал, аьбирчяк тапылаcагмы?

...Чохумуз етираф едирик ки, халгымызы бу бюhрандан, Вятяни бу тяhлцкядян гуртармаq цчцн Hеyдяр Ялиyев kими gцcлц шяхsиyyят лазымдыр. Вя бу yаш hяддинин дя мяhз Hеyдяр Ялиyев цчцн чяпяр чякилдиyи hамыyа мялумдур.

Бу сяhви ня гядяр тез дцzялтsяк, о гядяр газанарыг. Hяyатын ахарында yцз илляр боyу 65 yашдан yухары дahиляримиз, сяркярдяляримиz, дипломатларымыз истянилян гядяр олуб, олаcаг. Hеч олмазса, бу gцн gяляcяyи, hямин шяхsиyyятляри gюрмяyи баcармалыyыг. Боyумуза юзgя аршыны тутдуьумуз бясдир! ”

Bu da bir şair dostumuzun məqaləsindən idi.

***
Məlumdur ki, M.Qorbaçovun tapşırığına əsasən Ə.Vəzirov respublikaya uzun illər rəhbərlik etmiş Heydər Əliyevin fəaliyyətini geniş təftişə başlamışdı. Bu istiqamətdə qulluq göstərənlər arasında hardansa peyda olmuş bir odioz nüsxə də var idi. Alim imici ilə spekulyasiya edən bu deputat-adam bütün rəsmi toplantılarda, xüsusən Ali Sovetin iclaslarında Heydər Əliyevin əleyhinə ən kobud çıxışlar edir, təhqiramiz danışıq tərzi ilə gur-gur guruldayırdı. Paradoksa bax ki, insanlıq barədə təsəvvürü olmayan bu antipatik tip İnsan hüquqlarının müdafiəsi üzrə Helsinki qrupu Azərbaycan bölməsinin rəhbəri, həm də Ali Sovetin İnsan hüquqları komissiyasının sədri idi. Həmin odioz nüsxəyə “Bir qrup qaçqın adından” Açıq məktub ideya mübarizələrinin ən maraqlı materiallardan idi. Məktub qəzetdə dərc ediləndən sonra (1.05.92) reaksiyası böyük oldu. Demək, “məktub yetişmişdi”...


İnsan hüquqlarının müdafiəsi üzrə Helsinki qrupu

Azərbaycan bölməsinin rəhbəri, respublika Ali Soveti

İnsan hüquqları komissiyasının sədri, xalq deputatı N.-ə

AÇIQ MƏKTUB
Bиз сизи сон илляр «инсан hцгуглары уьрунда» мцбаризя апаран миллят вякили kими таныyырыг. Сиз няинки республикада, еляcя дя дцнyанын бир чох юлкяляриндя, Hелсинкидя, БMT-дя вя б. yерлярдяки мютябяр мяcлислярдя Азярбаycанын бу саhядяки мювгеyини тямсил етмисиниз, инсан hцгугларынын фяал мцдафиячисi ролунда чыхыш етмисиниз.

Бу gцн бiзим республикада демок­ратиk дяyишикликляр уьрунда gярgин мцбаризялярин gетдиyi бир заманда инсан hцгугларынын позулмасы haлларына биgаня галмаг олмаз. Конкрет олараг, биз президентлиyя намизядлярля ялагядар 35-65 yаш hяддинин гоyулмасына мяhз инсан hцгугларынын kобудcасына позулмасы факты кими бахырыг. Бу yаш hяддинин вахтиля конкрет шяхся gюря, гярязля Конститусиyаyа дахил едилдиyi hамыyа мялумдур. Одур ки, иcтимаиyyят сон gцнляр hаглы етираз сясини уcалдараг, hямин маддянин антидемократик, антиhуманист маддя кими конститусиyадан чыхарылмасыны тяляб едир.

Лакин биз бу нечя gцнц Али Советин бинасы гаршысында давам едян митингин иштиракчылары арасында Сизи gюрмядиyимизя, мятбуатдан, raдио-телевизиyадан сясинизи ешитмядиyимизя тяяссцфлянирик. Ахы hяр заман бцтцн дцнyада инсан hцгугларыны, демократиyаны принсипиаллыгла горуyан бир иcтимаi хадимин юз республикамызда бу позунтуyа биgаня галмасы hягигятян анлашылмаздыр.

...Биз инанырыг ки, Сиз дя тяcили олараг вязифя борcунузу yериня yетиряряк сясинизи халгын сясиня гошаcаг, ядалятин тезликля зяфяр чалмасы наминя бизим кюмяyимизя gяляcяксиniz.

Bir qrup qaçqın adından” (cəmi 56 imza)



28 апрел 1992-чи iл. ”

Sanki adamın yarasına duz basmışdın. Gələn xəbərlərdə təbii ki onun istehzamızı başa düşdüyü bildirilirdi. Deyilənə görə “qaçqınların dəqiq və sərrast zərbəsi” onu “nokauta” salmışdı. O isə məsələnin məğzinə dair redaksiyaya və qaçqınlara cavab vermək əvəzinə, yenə bağıraraq hədə-qorxu ilə bu məktubu “kimlərin niyə təşkil etdiyini” mütləq açıqlayacağına deyirmiş. Ancaq o, boğazına üstünlük verməkdən o yana gedə bilməzdi. Çünki onun başqa heç bir sahədə üstünlük şansı yox idi.



***

Nəhayət, “Yaş senzi” ilə bağlı Ali Sovetin qarşısında keçirilən mitinqlərdə ictimaiyyətin nümayəndələrinin etiraz mitinqləri başlanmışdı. Xalqın nümayəndələri kimin neçə yaşda olmasından asılı olmayaraq, demokratik qaydalara uyğun olaraq Heydər Əliyevin də namizədliyini dəstəkləyənlərin rəyini nəzərə almağı tələb edirdilər. Qoy hər şey seçki məntəqələrində həll olunsun!.. Əlbəttə, o zamankı iqtidar belə bir etiraz mitinqi barədə əks-sədanın respublikaya yayılmasından qorxub, onun haqqında heç bir rəsmi informasiya vermirdi. Mitinqdə isə alqış sədaları altında M.Ələsgərov, H.Abutalıbov, X.R.Ulutürk, S.Təbrizli, B.Hüseynoğlu, Ş.Hüseyn və daha neçə-neçə milli qeyrətli, cəsarətli insanlar yüz minlərin adından çıxış edərək haqq-ədalətin tez-gec qələbə çalacağına əminlik bildirirdilər. Mitinqlərdən hazırlanmış materialların biri belə idi: “Demokratik seçkilər naminə”:

...Нечя gцндцр ки, Али Советин бинасы гаршысында митинг давам едир. Митингин иштиракчылары юз гяти тялябляриня - Конститусиyада президент сечкиси иля ялагядар yаш hяддинин gютцрцлмясиня наил oлмayынcа митинги давам етдиряcяклярини билдирсяляр дя, hялялик Али haкимиyyят органы сусур. Бязи мараглы гцввяляр долаyысы иля дя олса, Азярбаycан Республикасы Конститусиyасынын 121-cи маддясинин 2-cи бяндиндяки yаш сензинин hцгуги cяhятдян гeyrи-гaнuни олдуьуну биля-биля онун ляьв едилмясиня, сечкилярин демократиклиyинин там тямин олунмасына манечилик тюрядирляр. Щямин митинглярдя бир сыра раyон вя гясябя сакинляринин цмуми yыьынcагларында республика прeзидeнтлиyиня намизяд иряли сцрцлмцш Hеyдяр Ялиyевин намизядлиyинин дя геyдиyyатдан кечирилмяси, онун пре­зидент сечкиляриндя демократик yолла иштиракынын тямин олунмасы тялябляри дя иряли сцрцлцр.

Чыхышларда gюстярилир ки, ахы няyя gюря халгын qеyрятли oьлy, бюyцк иcтимаи-сиyаси вя мцбаризя yoлу кечмиш H.Ялиyевин намизядлиyини иряли сцрмяк арзусунда oлaнларын ирадясинин яксиня gедилир, бунунла да республикада qаршыдурма шяраити yаратмаьа cяhд gюстярилир? Ахы, индики чятин шяраитдя халqымызын mцдрик аьсаггаллара, юзцнцн сиyаси тяcрцбяси, узагgюрянлиyи иля фярглянян ряhбярляря бюyцк еhтиyаc вар. Митинглярдяки чыхышларда халгы бу аьыр вязиyyятдян чыхармаг, мцстягiл Азярбаycаны дирчялтмяк yолунда H.Ялиyевин тяcрцбясиня вя мцдриклиyиня архаланмаьыn ваcиблиyи сюyлянилир. Прези­дент сечкиляринин демократик yoлла кечирилмяси тялябляри дя ясасян бу еhтиyаcдан доьур.

Hцгуг елмляри доктору, профес­сор Муртуз Яlяsgяrov: - Презiдентлiyя намизядлярля баьлы Конститусиyада едилмиш дяyишиклиyин hеч бир hцгугi ясасы yохдур вя бунунла Беyнялхалг инсан hцгуqлары hаqгында ганунун тяляблярi позулуб. Инкишаф етмнш hцгугi дювлятлярiн hеч бириндя Констiтусиyада беля гeyri-гaнuнилиyя yол верiлмяyiб.

Азярбаycанын халq шаири Хялил Рза Уlutцrk: - Recпублiканы индики бюhран вязиyyятиндян чыхарmаьа, Гарабаь проблеминi hялл етмяyя лаyиг ряhбяр мян бюyцк шяхсиyyят сандыьым Hеyдяр Ялирза оьлуну gюрцрям. Yалныз онун тяcрцбясi, мцдриклиyи мцстягил Азярбаycаны индики бюhран вязиyyятiндян чыхара бiляр. О, дюврцмцзцн Ататцркцдцр.

baшqa чыxыш edяnlяr dя митинг иштиракчыларынын тялябляринин гануни олдуьуну, Koнsтитusиyанын 121-cи маддясинин 2-cи бяндиндяки yаш hяддинин ляьв едилмясиня тяряфдар чыхдыгларыны билдирдиляр.



Hазырда республикада H.Ялиyев феномени ятрафында gениш сюз-сюhбят gедир... Бу gцн H.Ялиyеvин президентлиyя намизядлиyинин иряли sцrцлмяси цчцн Конститусиyада дяyишикликляр едилмяси мягсядиля митинг кeчирянляря манечилик тюрядянлярsə унудурлар ки, онлар бунунла билаваситя демократиyанын позулмасына шяраит yарадырлар. Еля буна gюря дя сечкилярин демократик yолла кечирилмясини, киминся бцтюв халгын ирадяси иля hакимиyyятя gялмясиня иnдидян шцbhя оyаныр.” (may 1992)
***
...Bəli, bütün bunlar müasir tariximizin canlı səhifələridir.

1991-92-nin o gərgin, keşməkeşli günləri, əlbəttə, arxada qalacaq, xalqın iradəsi hər cür qaragüruha qalib gələcək, uçurum qarşısında olan Azərbaycanın hakimiyyət sükanı görkəmli dövlət xadimi, müdrik şəxsiyyət Heydər Əliyevə etibar olunacaqdı. Və mütəllibovçuların süni “Yaş senzi” bəhanəsi ilə qarşısını kəsmək istədikləri el ağsaqqalı gəlib bu eli-obanı xilas edəcəkdi. Üstəlik yaşının ən müdrik çağlarında olan bu ali insan hələ daha on il də sərasər, gecəli-gündüzlü, yuxu bilmədən, yoruldum demədən, durmadan-dincəlmədən, gənc adamın belə dözməyəcəyi ağır, gərgin qrafiklə işləyəcək, sözün həqiqi mənasında öz həyatını canından artıq sevdiyi doğma yurduna, xalqına həsr edəcək, ölkədə azad, müstəqil, demokratik dövlət quraraq əbədiyyətə qovuşacaqdı...

Amma hələ qarşıda tam bir illik mübarizə qovğaları dururdu...
Hər halda Heydər Əliyev gəldi və sübut etdi ki, o öz “yaşlı” yaşı ilə çox azyaşlılardan daha iti zehinli, daha azad düşüncəli və daha müasir idrak sahibidir. Böyük şəxsiyyətlər zamanın fövqündə durduğu üçün Heydər Əliyev fenomeni də maneə tanımırdı, onun üçün yalnız mübarizlik, qələbə anlayışı vardı. O həyatı Qalib kimi də yaşadı!.. İndi azad, müstəqil, demokratik Azərbaycan Respublikası ümummilli lider Heydər Əliyevin müəyyənləşdirdiyi hüquqi-siyasi-iqtisadi kursla stabil şəraitdə, sabit templə inkişaf etməkdə, dünya dövlətləri arasında öz layiqli yerini tutmaqdadır.
Və bu ilıq yaz günlərində qədirbilən Azərbaycan xalqı hər il olduğu kimi yenə də öz dahi oğlunun doğum gününü – bu dəfə 82 yaşını hərarətlə qeyd etmədədir. Və lap yüz il sonra da xalq özünün əbədiyaşar oğlunun doğum günün –yaşını fəxrlə qeyd edəcəkdir. Çünki dahilər üçün “yaş senzi” olmur.

Dahilər heç zaman qocalmır...

----------------------------------------



Akif ƏLİ
05.05.2005



Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə