A. M. Cabbarov Rəyçilər: f e. d., professor M. Y. Qazıyeva




Yüklə 4.16 Mb.
səhifə3/27
tarix10.04.2016
ölçüsü4.16 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   27

Çalışma 11. Mətni oxuyun. 1) Hippokrat haqqında öy­rəndiklərinizi danışın. 2) To be və to have fellərinin keç­miş zaman formalarında işləndiyi cümlələri tapın.

Упражнение 11. Прочтите текст. 1) Расскажите, что вы узнали о Гиппократе.

  1. Найдите предложения, где глаголы to be и to ha­ve употреблены в форме прошедшего времени.


Hippocrates - «the Father of Medicine»
Hippocrates was born in 460 B.C. on the island of Cos. He was the son of a doctor. Hippocrates studied medicine and then he went from town to town where he practised the art of medicine. It is known that he drove out the plague [pleıg] from Athens by lighting fires in the streets of the city.

Hippocrates was known as an excellent doctor and a teacher of med­icine. He established medical schools in Athens and in other towns. He wrote several books and many case histories. Hippo­crates taught his pupils to examine the patient very attentively and to give him quick help. He created medicine on the basis of experience. He taught that every disease was a natural process and it had natural causes. Hippocrates treated diseases by exercise, massage, salt water baths, diet and suitable medicine. He observed diseases such as pneumonia, tuberculosis and malaria, and he added to the medical language such words as chronic, crisis, relapse and convalescence .

One of Hippocrates’ theories was that the body had four fluids:

blood, phlegm, yellow bile and black bile. Too much of one fluid, he thought, caused disease and the doctor had to restore the balance. And only two thousand years later this the­ory was proved incorrect. Hippocrates made medi­cine an art, a science and a profession.

Hippocrates is the most famous of all the Greek doctors. He is often called «the Father of Medicine» and some of his ideas are still important. Doctors in many countries take the Hippocratic Oath. It is a collection of promises, written by Hippocrates, which forms the basis of the medical code of honour. The Oath of Hippocrates contains many of his basic thoughts and principles.
DƏRS 2

УРОК 2

İNGİLİS DİLİNDƏ SAMİT SƏSLƏR



СОГЛАСНЫЕ ЗВУКИ В АНГЛИЙСКОМ ЯЗЫКЕ
İngilis dilində azərbaycan dilində olduğu kimi cin­gil­ti­li və kar samitlər vardır. Biz samit səsləri sözün sonunda kar­laşdırmağa öyrənmişik. İngilis dilində bunu etmək ol­maz.

В Английском языке, как и азербайджанском, есть звонкие и глухие согласные звуки. Мы привыкли оглушать согласные звуки в конце слов. В английском языке этого делать нельзя.


Çalışma 1. Sözün sonunda kar və cingiltili səsdən asılı olaraq sözlərin mənalarını müqayisə edin.

Упражнение 1. Сравните смысловые значения слов в зависимости от звон­кого или глухого согласного звука в конце слова.

[d]

[t]

[g]

[k]

had-malik idi; имел

hat- şapka;

шляпа


bag- çanta;

сумка


back- kürək;

спина


bad-pis, плохой

bat- yarasa,

летучая мышь



beg- dilənmək,

просить


beck- hərəkət,

кивок


bed- çarpayı; кровать

bet- mərc; пари

dig- qazmaq;

копать


Dick-Dik; Дик



[v]

[f]

[z]

[s]

leave имел

leaf шляпа

as сумка

ass спина

alive- canlı,

живой


life- həyat,

жизнь


His-onun;его

Hiss- vızıldamaq;

Шипеть



Çalışma 2. Aşağıdakı sözləri oxuyun.

Упражнение 2. Прочтите следующие слова.


C

[k]

+ e,i, y = [s]

+ i + гласная

в безударном

положении = [∫]


ck = [k]

Came

Place

Special

Back

comrade

Medicine

Social

Clock

Doctor

Central

Especially

Black

common

Cycle

Efficient

Neck
Çalışma 3. Aşağıdakı sözləri oxuyun.

Упражнение 3. Прочтите следующие слова.


Ch

[t∫] – ingilis mənşəli söz­lər­də, в словах англий­с­ко­го происхождения

[k]- yunan mənşəli söz­lər­də, в словах гре­чес­ко­го происхождения

sh = [∫]


Children

school

She

Champion

Chemist

Ship

Chess

Character

Shall



Çalışma 4. Aşağıdakı sözləri oxuyun.

Упражнение 4. Прочтите следующие слова.


G

[g]

+ e,i, y = [d3]

[g]

(istisna)

(исключения)


Go

Age

Give

Big

school

Get

Began

Chemist

Girl

Struggle

gymnasium

Begin




Çoxhecalı sözlərdə axırıncı üçüncü heca bir qayda olaraq qısa oxunur. Məsələn: general, medicine.

В многосложных словах третий слог от конца, как правило, читает­ся кратко. Например: general, me­dicine.




Çalışma 5. Aşağıdakı sözləri oxuyun.

Упражнение 5. Прочтите следующие слова.

begin, bag, coffee, agent, give, pencil, generation, central, centre



Çalışma 6. Aşağıdakı elmlərin adlarını oxuyun və tər­cümə edin.

Упражнение 6. Прочтите и переведите названия сле­дующих наук.

history, physics, organic chemistry, normal anatomy, pat­h­ologic anatomy, topographic anatomy, biology, his­to­lo­gy, physiology, surgery, therapy.


Çalışma 7. Aşağıdakı sözləri oxuyun.

Упражнение 7. Прочтите следующие слова.


Th

[ð] köməkçi sözlərdə və saitlər arasında; в слу­жеб­ных словах и между гласными

[θ] qalan hallarda; в ос­таль­ных случаях

this

they

That

three

theatre

third

these

them

Within

both

thick

tenth


Çalışma 8. Ürəyinizdə “Hipokrat andı” mətnini oxu­yun. 1) Həkimin riayət eləməli olduğu etik prinsiplərdən söh­bət gedən cümlələri tapın və ucadan oxuyun. 2) Ay­rıl-mış sözləri oxuyun və tərcümə edin.

Упражнение 8. Прочтите про себя текст «Клятва Гип­пократа». 1) Найдите и прочтите вслух те пред­ло­же­ния, где говорится об этических принци­пах, ко­то­рые должен соблюдать врач. 2) Прочтите и переведите выделен­ные слова.

The Hippocratic Oath
I swear by Ароllо — the physician, by Asclepius Hygeia and Panaces, and I take to witness all the gods, and the goddesses, to keep according to my ability the following Oath.

I will prescribe regimen for the good of my patients according to my ability and never do harm to anyone. I will not prescribe a deadly drug, nor give advice which may cause him death.

In every house where I come I will enter only for the good of my patients, I will keep myself far from all intentional ill-doing, and espe­cially from the pleasures of love with women or with men, be they free or slaves. All that may come to my knowledge in the exercise of my profes­sion or outside of my profession, which must not be spread abroad, I will keep secret and will never reveal.

If I keep this oath faithfully, may I enjoy my life and practise my art, respected by all men and in all times, but if I swerve from it or violate it, may the reverse be my lot.


SÖZ VƏ FRAZA VURĞUSU


  1. Vurğu - hər hansı bir hecanın və yaxud sözün başqa heca və ya sözə nisbətən qüvvətli deyilməsidir..

  2. Sözdə hər hansı bir hecanı ayıran vurğuya söz vurğusu, cümlədə hər hansı bir sözü ayıran vurğuya fraza vurğusu deyilir.

  3. İkihecalı sözlərin əksəriyyətində vurğu birinci hecaya düşür.

  4. Üç və dördhecalı sözlərin əksəriyyətində bir qayda olaraq vurğu axırdan üçüncü hecaya düşür və vurğulu sait qısa tələffüz olunur.

  5. Əgər söz beş və daha artıq hecadan ibarət olarsa, onda onun iki vurğusu olur: əsas- axırdan üçüncü hecada və ikinci dərəcəli- vurğulu saitdən iki heca sonra.

  6. Adi (qeyri emosional) dildə fraza vurğusu cümlənin əsas məzmununu daşıyan sözlərə düşür. Təsdiq cümlələrində vurğulu nitq hissələri bunlardır: isimlər, sifətlər, əsas fellər, saylar, zərflər, əvəzliklər (işarə, sual); vur­ğusuzdurlar: artikl, bağlayıcılar, söz önləri, modal fel­lər, köməkçi fellər, ədatlar, şəxs və yiyəlik əvəzlikləri.


Çalışma 10. 1) Ürəyinizdə birinci iki abzası oxuyun və orta əsrlərdə hansı xəstəliklərin epidemiyalarının ya­yıl­dı­ğını söyləyin. 2) Ayrılmış sözləri oxuyun 3) Mətnin so­nun­cu abzasını oxuyun və tərcümə edin. Oxuyarkən vur­ğu işarəsinə fikir verin.

Упражнение 10. 1) Прочтите про себя первые два абзаца и скажите, эпи­демии каких заболеваний бы­ли распространены в средние века. 2) Про­чтите вы­де­ленные слова. 3) Прочтите вслух последний абзац текс­та и переведите его. При чтении обратите вни­ма­ние на знаки ударения.
The Middle Ages
Man tried to protect health during the Middle Ages. Certain important health methods were used during this period. Epidemics of diph'theria, 'tytphold, fever, leprosy, influenza, bubonic plague and other diseases took millions of lives.

Leprosy was spread for hundreds of years. This disease was controlled not by medical means. Poor lepers lived in special colonies, away from other people. This was a very important advance in public health during this period.

During the 'Middle 'Ages 'plague killed 'many 'millions of 'people in Europe. In 1348 the 'Black 'Death 'struck 'Britain: 'nobody 'knew how to 'fight with the di'sease. The 'doctors advised 'people to 'run a'way from the affected 'areas. 'Everybody ag'reed that 'plague was 'god's 'punishment for the 'sins of 'man.
Çalışma 11. Mötərizədə verilmiş yiyəlik əvəz­lik­lər­i­ni ingilis dilinə tərcümə edin və cümlələri oxuyun.

Упражнение 11. Переведите притяжательные мес­тоимения, данные в скоб­ках, на английский язык и про­­чтите следующие предложения.

1.(Onun; его) house is small. 2. (Bizim; наша) room is large. 3. (Sizin; ваша) sister is in the cinema now. 4. (Onun; ее) brother has many interesting books. 5. (Mənim; моя) mother is a doctor. 6. (Onların; их) group is the best at the Institute.


Çalışma 12. Boş yerləri şəxs və yiyəlik əvəz­lik­lə­ri­nin lazımi forması ilə doldurun.

Упражнение 12. Заполните пропуски нужной фор­­мой личных и притяжа­тельных местоимений.

1. I have a sister. ... sister is a student, (my, her)... has many friends. (I, she)... friends come to ... place, (her, his, our, their) 2.... brother has many friends too. (my, his)... friends often come to ... house, (my, his, their, our) 3.... house is big. (my, our)... rooms are large, (his, its) 4. «Tell... about... mother and father,» said ... teacher, (him, us; your, our; his, our).


DƏRS 3

УРОК З

İNGİLİS SAİT VƏ SAMİT BİRLƏŞMƏLƏRİ NECƏ OXUNUR?

КАК ЧИТАЮТСЯ СОЧЕТАНИЯ АНГЛИЙСКИХ ГЛАСНЫХ И СОГЛАСНЫХ
Çalışma 1. Aşağıdakı sözləri oxuyun.

Упражнение 1. Прочтите следующие слова.


Ch

Sh

Ph

wh

gh- vurğulu sait­dən sonra tələffüz olunmur; после ударной гласной не произносится

Much

Wish

Photo

why

High

Chief

Shall

Physics

where

Through


Çalışma 2. Aşağıdakı sözləri oxuyun.

Упражнение 2. Прочтите следующие слова.


ay

[eı]


ai

[eı]


ey

[eı]


ei

[eı]


ew

[ju:]


eu

[ju:]


Way

Brain

they

eight

Few

Pneumonia

Day

Main

grey

eighteen

New

Europe

May

explain

way

weight

Knew

Union


Çalışma 3. Aşağıdakı sözləri oxuyun.

Упражнение 3. Прочтите следующие слова.


-tion




-sion




[∫n]




[∫n]–

[3n]







samitlərdən sonra; после согласных

saitlərdən sonra; после гласных

solution

production

Commission

Division

function

examination

Mission

Decision


Çalışma 4. Aşağıdakı sözləri oxuyun.

Упражнение 4. Прочтите следующие слова.


-ture

-sure

[t∫ə]

[∫ə]

samitlərdən sonra; после согласных






[3ə]

Saitlərdən sonra; после гласных



Future

lecture

mixture

pressure

Measure




examination

picture








Çalışma 5. Aşağıdakı sözləri oxuyun.

Упражнение 5. Прочтите следующие слова.


qu = [kw]

Quite

Square (kvadrat; квадратный)

Quick

quarter (dörddə bir hissə; четверть)


Çalışma 6. Aşağıdakı sözləri oxuyun.

Упражнение 6. Прочтите следующие слова.
Picture, high, night,newspaper, tension, measure, locomotion, grey, play, eighty, stay, lecture, decision, frac­ture, solution
Developments of the Middle Ages
A very important development during the Middle Ages was the hospital. Hospitals appeared in Ceylon early in the fifth century B.C. and in India in 260 B.C. hospitals were founded during the Middle Ages in Italy, France, England, Spain and other European countries.

The number of hospital beds was not always an indication of hospital size, as usually great beds were used, and four or six patients were put on one bed.

Hospitals were founded to treat the ill people. Another development during the Middle Ages was the foundation of Universities. Many of the great European Universities were founded during the thirteenth and fourteenth centuries. Biological sciences were taught in the universities. Students also studied the human body and some diseases.
ARTİKL
İngilis dilində artiklləri yaxşı bilmək lazımdır. Onlarsız bir addım da atmaq olmaz. İngilis artiklləri dilin yorulmaz zəhmətkeşləridir.

Beləliklə, ingilis dilində sayıla bilən, məsələn: stul, karandaş kimi isimlər tək halda a (an) artikli ilə işlənir. Artikl ismin əvvəlində işlədilir. Əgər ismin təyini olarsa, o, təyinin qabağında işlənir.

Söhbət danışana artıq məlum əşyadan gedirsə, onda the müəyyən artikli işlənir.

Artikl ismin əlamətidir. O, vurğusuz olur, ondan sonra gələn sözlə birlikdə tələffüz olunur. Əgər artikl varsa, deməli ondan sonra və yaxud təyindən sonra isim gə­lir. Əgər isimdən qabaq yiyəlik və yaxud işarə əvəzliyi gə­lirsə, artikl işlənmir.


Çalışma 13. Mətni oxuyun və tərcümə edin. Artik­lərin ayrılmış isimlərlə işlənməsini və yaxud işlən­mə­mə­si­ni izah edin.

Упражнение 13. Прочтите и переведите текст. Объясните употребление или отсутствие артиклей пе­ре­д выделенными именами существительными.
Artists Study the Human Body
Even in Roman times, people were afraid of dead bodies. Dissection, that is the cutting open of bodies to le­arn more about the various parts and how they work, was ban­ned by religion and the law. This delayed the study of anatomy for over a thousand years.

It is strange that the first effort to study the human bo­dy was made by Renaissance [rə'neısəns] artists such as Michelangelo, Raphael and Leonardo da Vinci. Leonardo wished to draw the body with more realism. So he carefully examined the shape of bones and muscles. He also dissected over thirty dead bodies and drew pictures of many internal organs, the veins and arteries.


Studying the Human Body
In the sixteenth century a doctor named Andreas Vesalius studied anatomy on dead bodies. He used corpses for his examinations. Vesalius was bom in Brussels, got his education as a doctor in Paris. Later he moved to Pa­dua University where he became Professor of anatomy. In 1543 he published an illustrated book - «The Working of the Human Body».

During the era of the fourteenth through seventeenth cen­tury the foundations of science and medicine were established. The art of surgery was improved by Ambroise Pare. Parecelsus became the father of twentieth-century chemotherapy. Andreas Vesalius made the study of anatomy a science based on direct observations. William Harvey, the English physician to King James, discovered the circulation of the blood and his countryman Thomas Sydenham developed the science of internal medicine.

In 1675 Antony van Leeuwenhoek, a Dutch brewer in­vented the microscope and observed bacteria and pro­to­zoa. He also described microscopic organisms. Other im­por­tant discoveries were made in the seventeenth century. These discoveries helped to understand and study the human body, especially the various digestive glands, blood circulation, sensory nerve endings, the structure and function of the ear, salivary glands and the structure of bones.
DƏRS 4

УРОК 4

İNGİLİS DİLİNDƏ HANSI SAİT VƏ SAMİT BİRLƏŞMƏLƏRİ UZUN SƏS VERİR

КАКИЕ СОЧЕТАНИЯ АНГЛИЙСКИХ ГЛАСНЫХ И СОГЛАСНЫХ ДАЮТ ДОЛГИЕ ЗВУКИ?
Çalışma 1. Aşağıdakı sözləri oxuyun .

Упражнение 1. Прочтите следующие слова.


a + f +

coгласная


after

half


a +n +

согласная

[a:]

can’t


dance

a + s +

cогласная


task

last


a + th

bath


father


Çalışma 2. Aşağıdakı sözləri oxuyun .

Упражнение 2. Прочтите следующие слова.


a + l + согласная = [: ]

all

call

also

small

tall

talk

almost

fall



İstisna-исключения: palm [pa:m] (ovuc; ладон); calm [ka:m] (sakit;спокойный)
Çalışma 3. Aşağıdakı atalar sözlərini və zərb mə­səl­lə­ri oxuyun. Onlardan 4-nü seçin və tərcümə edin.

Упражнение 3. Прочтите следующие пословицы и поговорки. Выберите и переведите 4 из них.

1. All is well that ends well. 2. Speaking without thi­n­­king is shooting without aim. 3. Be slow to promise and qu­i­ck to perform. 4. It is never too late to learn. 5. Never try to kill two birds with one stone.


Çalışma 4. Mətni oxuyun və onu tərcümə edin. Ay­rıl­­mış feli xəbərlərin hansı zamanda işləndiyini söyləyin.

Упражнение 4. Прочтите переведите его. Ска­жи­те, в каком времени употреблены выделенные гла­го­лы-сказуемые.

An old man and sailor were once having a talk. The old man asked the sailor where his father had died. The sa­i­lor an­swered that his father and his grandfather and his grand­father's father had all died at sea.

Then the old man said that the sea must be a dan­ge­ro­­us place, and asked whether the sailor was not afraid of going to sea. The sailor said that he was not at all afraid, and asked where the old man’s father, grandfather and his grand­father’s father died. The old man answered that they had all died in their beds.

The sailor then said that a bed must be a dangerous pla­ce, and asked the old man whether he was not afraid of go­ing to bed.



CİDDİ SÖZ SIRASI VƏ YAXUD “CÜMLƏ ÜZVLƏRİ YERİNDƏ OLMALIDIR”
İngilis dili üçün ciddi söz sırası xarakterikdir, yəni hər bir cümlə üzvünün özünün müəyyən yeri var. Bunun sə­bəbi inkişaf etmiş cins, hal, şəxs şəkilçiləri sisteminin ol­mamasıdır.Cümlələrdə sözlər arasındakı qrammatik mü­na­­sibət sözlərin və söz önlərinin köməyi ilə ifadə olunur. Be­­lə ki, sadə geniş cümlədə mübtəda təyinlə xəbərdən əv­vəl­­də durur, xəbərdən sonra tamamlıq gəlir. A. H.Tolsto-yun kəlamını yada salaq. “Cümlə üzvləri ye­rin­də ol­ma­lı­dır: Fikrin kəskinliyi ismin təyininin də­qiq­li­yin­də , onun kəskinliyi hərəkəti felin psixoloji zə­ru­ri­li­yin­də olma­lı­dır”

Azərbaycan və rus dilində hal şəkilçiləri hesabına fik­­rin əsas məzmununu dəyişəndə cümlə üzvlərinin yerini də­yişmək olar. Məsələn; Tələbələr anatomiya və fiziologiyanı öyrənirlər və anatomiya və fiziologiyanı tə­lə­bə­lər öyrənirlər. Студенты изучают анатомию и фи­зи­ологию и Физиологию и анатомию изучают сту­денты cümlələri mənaca üst üstə düşür. İngilis dilində belə yerdəyişmələr mümkün deyil. Məsələn; The students study anatomy and physiology. cümləsinə nəzər salaq. Əg­­­ər mübtədadayla tamamlığın yerini dəyişsək, cə­fən­giy­yat alınar: Anatomy and physiology study the students. Ana­tomoya və fiziologiya tələbələri öyrənir. Bu ona gö­rə baş verdi ki, anatomiya və fiziologiya sözləri cümlənin mü­b­tədası yerində çıxış edir, cümlənin fəal yaradıcısı olur. Cüm­lənin mübtədası olan tələbə sözü isə cümlənin tam­amlığı rolunda çıxış edir və hərəkət ona doğru yönəlir.


СТРОГИЙ ПОРЯДОК СЛОВ, ИЛИ «ЧЛЕНЫ ПРЕДЛОЖЕНИЯ ДОЛЖНЫ БЫТЬ НА МЕСТАХ»

Для английского предложения характерен твер­дый порядок слов, т.е. каждый член предложения име­ет свое определенное место. К этому привело от­сут­ст­вие развитой системы родовых, падежных и личных окон­чаний. Грамматические отношения между сло­ва­ми в предложении выражаются главным образом при по­­мощи порядка слов и предлогов. Так, в простом рас­прост­раненном предложении подлежащее с оп­ределениями стоит до сказуемого, за сказуемым сле­ду­ет дополнение. Обстоятельство, как правило, за­ни­мает мес­то после дополнения. Вспомним вы­с­ка­зы­ва­ние А.Н. Толстого: «Члены предложения должны быть на местах: острота фразы дол­жна быть в точ­нос­ти определения существительного, движение фразы — в психологической неизбежности глагола».



В русском языке благодаря наличию падежных ок­он­чаний мы можем переставлять члены пред­ло­же­ния, не меняя основного смыс­ла высказывания. Нап­ри­мер, предложения: Студенты изучают анатомию и физиологию и Физиологию и анатомию изучают сту­денты — совпадают по смыслу. В английском языке та­кие пере­становки невозможны. Возьмем пред­ло­же­ние The students study anatomy and physiology. Если под­лежащее и дополнение поменять местами, то по­лу­чит­ся бессмыслица: Anatomy and physiology study the students. Анатомия и физиология изучают студентов. Про­изош­ло это потому, что слова anatomy and physiology, попав на первое место, стали подлежащим, т.е. активным деятелем предложения, а слово students, став дополнением, превратилось в объект действия.
İngilis dilində təsdiq cümlələrində söz sırası

Порядок слов в английском утвердительном предложении


1

2

3

4

Mübtəda;

Подлежащее


Xəbər;

Сказуемое

Tamalıq; Дополнение

Zərflik;

Обстоятельство

косвен­ное без предлога

прямое

косвен­ное с предло­гом

места

време­

ни

We

Study




anatomy.










I

Go










to the institute

every

day.

The professor

delivers




lectures

to the students.







The teacher

Gives

Us

all the explana­tions.










We

Have




practical

lessons




in the laboratory on Monday.


Çalışma 5. İngilis dilində söz sırasının quruluşundan is­tif­adə edərək, aşağıdakı cümlələri oxuyun və tərcümə ed­in.

Упражнение 5. Прочтите и переведите сле­ду­ю­щи­е предложения, пользу­ясь схемой порядка слов в ан­глийском предложении.

1. Cocaine, a local anaesthetic, was discovered in the nineteenth century. 2. When the problem of pain was sol­ved, the surgeons could carry out complicated operations. 3. The French chemist, physicist and bacteriologist Louis Pas­teur discovered the «germ theory» of disease. 4. Robert Ko­ch worked in the field of bacteriology and immu­no­lo­gy.


Çalışma 6. 1) Mətni oxuyun və ayrılmış sözləri tər­­cümə edin. 2) Mətnə nəzər yetirin. Mətndə aşağıdakı su­­allara cavab tapın.

Упражнение 6. 1) Прочтите текст и переведите вы­­деленные слова. 2) Про­смотрите текст. Найдите в тек­сте ответы на следующие вопросы.

1. When was steady progress made in the heal­th­­-related sciences? 2. What did G.B. Morgani explain? 3. What did Rene Laennec invent? 4. What do you know ab­o­ut the vaccination for smallpox? 5. What anaesthetics are us­ed to relieve pain during operation?


The Rebirth of Science
The eighteenth century was a period during which steady progress was made in the health-related sciences. New discoveries were made in physics, chemistry, ana­to­my, biology, physiology, bacteriology, and other sciences.

The beginning of new theories of disease was sti­mu­lat­ed by the first great pathologist Giovanni Battista Mor­ga­gni who explained the connection of the symptoms of di­sease in the living body with anatomical findings at au­t­op­sy. The English naval surgeon James Lind discovered the ways to treat scurvy. The great anatomist John Hunter be­came known as the founder of scientific surgery. The French physician Rene Laennec, with his invention of the stethoscope, extended the development of physical diagnosis, begun by Leopold Auenbrugger.

At the end of the century immunology was introduced in the field of health conservation.

In 1776 the vaccination for smallpox was dis­co­ve­red in England by Edward Jenner. With slight mo­di­fi­ca­tion the same method is still used to provide smallpox immunity today.

In 1799 Sir Humphry Davy discovered that nitrous oxide, or «laugh­ing gas», helped to relieve pain when bre­at­hed into the lungs and could make people temporarily un­conscious. Forty years later Michael Faraday found that et­her had the same effect, and in 1846 a famous American su­rgeon of the time, John Warren, carried out a successive ope­ration on a patient’s throat using ether as an anaesthetic. In the following year it was found that chloroform could relieve pain during childbirth.
İNGİLİS DİLİNDƏ SUALLAR

ВОПРОСЫ В АНГЛИЙСКОМ ЯЗЫКЕ
Sualların dörd növü var: ümumi, xüsusi, alternativ və ayı­rıcı.Ümumi sual odur ki, ona hə , yox-la cavab vermək olar. Belə suallar köməkçi feillə başlayır. Məsələn:

Вопросы бывают четырех типов: общие, специальные, альтер­нативные и разделительные.



Общими вопросами называются такие, на ко­то­рые можно отве­тить yes или по. Такие вопросы на­чи­на­­ются с вспомогательного глагола. Например:

Do you study anatomy at the Institute? Yes, I do.

Did you study Latin last year? No, I didn't.

Xüsusi sualların məqsədi hər hansı faktı və yaxud ha­­disəni aydınlaşdırmaqdır. Onlar cümlə üzvlərindən bi­ri­nə aid olur və sual sözü ilə başlayırlar. Aşağıdakı sual söz­lə­rini yadda saxlayın. Who kim? кто? nə? что? hansı? какой?, where hara?, harada?, где? куда?, when nəvaxt?, когда?, why niyə?, почему?, how necə?, как?, how ma­ny, how much neçə?, nə qədər?, сколько?, how long nə­qə­dər müddət, как долго?сколько?, what for nə üçün?, за­чем?

Where do you study? I study at Azerbaijan Medical Uni­versity.

When do you come to the Institute? I come to the Ins­­titute at 8.50.

Специальные вопросы имеют целью выяснение ка­­­кого-либо факта или обстоятельства. Они относятся к одному из членов предложения и начинаются с вопросительного слова. За­по­м­ните следую­щие воп­ро­си­тельные слова: who kim?, кто? nə?,что?, какой?, where hara?, harada?, где?куда?, when nəvaxt?, когда?, why niyə?, почему?, how necə?, как?, how many, how much neçə?, nə qədər?, сколько?, how long nəqədər müddət, как долго?сколько?, what for nə üçün?, зачем?

Where do you study? I study at Azerbaijan Medical University.

When do you come to the Institute? I come to the Institute at 8.50.

Alternativ (seçmə) sualların məqsədi fikrin ayrı-ayrı tə­­fər­­rüatını aydınlaşdırmaqdır. Belə suallar struktur cə­hət­dən ümumi suallara oxşayır və geniş cavab tələb edir. Da­nı­ş­­ana iki mümkün variantdan birini seçmək təklif olunur. Məsələn: Do you study anatomy or surgery in the first year? We study anatomy in the first year.

Do you live in Moscow or in Kiev? I live in Mos­cow.­



Альтернативные (выборочные) вопросы имеют целью выясне­ние отдельных подробностей выс­кА­зы­ва­ния. Такие вопросы по структуре похожи на об­щие вопросы и требуют полного ответа. Го­во­ря­ще­му предлагается выбор одного из двух возможных ва­ри­­антов. Например:

Do you study anatomy or surgery in the first year? We study anatomy in the first year.

Do you live in Moscow or in Kiev? I live in Mo­s­cow.

Ayırıcı suallar bu və ya digər fakt və hadisəni də­qiq­ləş­­­­dirmək məqsədi daşıyır və qısa cavab tələb edir. Mə­sə­lən: You study English, don’t you? (Siz ingilis dili ke­çir­si­niz, elə deyilmi?)

You had no lecture at 5 o’clock, had you? (Sizin ax­şam saat 5-də mühazirəniz var idi, elə deyilmi?)



Разделительные вопросы имеют целью у­точ­не­ние того или иного факта или обстоятельства и тре­бу­ют краткого ответа. Например:

You study English, don’t you? (Вы изучаете анг­лий­­ский язык, не правда ли?)

You had no lecture at 5 o’clock, had you? (У вас не бы­ло лекции в 5 часов вечера, не так ли?)








1

2

3

4

Sual sözləri

Вопросите-льное слово



Köməkçi feil

Воспомог-ательный глагол



Mübtəda

Подлежа-щее



Xəbər

Сказуе-мое



Tamam-lıq

Допол-нение



Zərflik

Yer

места


Zaman

времени





Does

He

Go




To the İn­sti­tute

every day?

When

Does

He

Go




to the Ins­titut?




Where

does

Do


he

they


go

read


Newspapers

in the lib­rary

every day?

every day?



Where

Do

They

Read

Newspapers




every day?

How often

Do

They

Read

Newspapers

in the li­b­r­ary





Çalışma 9. Aşağıdakı cümlələrə ümumi sual verin. Ve­rilmiş suallara cavab verin.

Nümunə: Professors deliver lectures at the Ins­ti­tu­te.

Do professors deliver lectures at the Institute? Yes, th­­ey do.



Упражнение 9. Поставьте общие вопросы к дан­н­ым предложениям. Дайте ответы на заданные воп­ро­сы.

Образец: Professors deliver lectures at the Institute.

Do professors deliver lectures at the Institute? Yes, the­y do.

1. They have two children. 2. She has a brother.

3. The students are in the reading-hall. 4. My friends will go to the theatre tomorrow. 5. She went home an hour ago.



Çalışma 10. Aşağıdakı cümlələrə xüsusi suallar ve­rin. Suala mötərizədə verilmiş sual sözündən başlayın.

Nümunə: I read books every day (what) What do I read every day?

1. She reads very quickly, (how) 2. I entered the Institute at the age of 18. (when)

3. He usually spends his holidays in the country, (where)

4.They will go to the Institute in the morning, (who) 5. We wake up at seven o’clock in the morning. (when)



Упражнение 10. Поставьте специальные воп­ро­сы к следующим предло­жениям. Начинайте вопрос с воп­­росительного слова, данного в скобках.

Образец: I read books every day (what) What do I re­­ad every day?

1. She reads very quickly, (how) 2. I entered the Institute at the age of 18. (when)

3. He usually spends his holidays in the country. (wh­e­re)


  1. They will go to the Institute in the morning, (who)

  2. We wake up at seven o’clock in the morning. (when)


Çalışma 11. Ayrılmış sözlərə sual verin.

Упражнение 11. Поставьте вопросы к вы­де­лен­ным словам.

1. My brother entered the Institute last year. 2. We shall graduate from the Institute in six years. 3. All our students take an active part in social life. 4. Baku is his na­tive town. 5. She is reading a book now.



Çalışma 12. Bütün cümlə üzvlərinə sual verin.

1. Не is nineteen years old. 2. I shall become a doc­tor in six years.



Упражнение 12. Поставьте вопросы ко всем чле­нам предложения.

1. Не is nineteen years old. 2. I shall become a doc­tor in six years.


Çalışma 13. Aşağıdakı suallara cavab verin.

1. Are you a student of the Medical Faculty? 2. You li­­ve in Baku, don’t you? 3. When were you born? 4. Whe­re we­re you born? 5. Do you live in the hostel or at home? 6. Do you go to the library every day?



Упражнение 13. Ответьте на следующие воп­ро­сы.

1. Are you a student of the Medical Faculty? 2. You li­ve in Baku, don’t you? 3. When were you born? 4. Whe­re were you born? 5. Do you live in the hostel or at ho­me? 6. Do you go to the library every day?




ÜMUMİLƏŞDİRİCİ TEST TAPŞIRIQLARI

КОНТРОЛЬНО-ОБОБЩАЮЩИЕ УПРАЖНЕНИЯ
Çalışma 14. 1) Hansı sırada bütün sözlərdə oxun­ma­yan hərflər var? 2) Hansı sırada bütün sözlərdə [:] tələf­füz olunur? 3) Hansı sırada bütün sözlərdə [a:] tələffüz olu­nur?

Упражнение 14. 1) В каком столбике во всех словах есть нечитающиеся буквы? 2) В каком стол­би­ке везде содержится звук [:]? 3) В каком столбике везде содержится звук [a:]?


a) past

b) car

c) walk

d) thought

Chalk

After

For

Why

Glass

can’t

always

Fine

Small

Father

small

Who


Çalışma 15. Hansı cümlələrdə işarələnmiş sözlərin xə­­­bər olduğunu göstərin.

Упражнение 15. Укажите, в каких предложениях вы­­­д­еленное слово явля­ется сказуемым.

1. The study of anatomy is very important. 2. The bo­nes form the skeleton of the body. 3. Bones of the skeleton ha­­ve many forms. 4. Physiologists study the functions of th­e body. 5. The Latin word «cranium» means the skull. 6. An experiment is a means of investigation.


LEARNING TO UNDERSTAND A MEDICAL TEXT


I. Anatomy

LESSON ONE

THE SKELETON
1. There is, there are ifadələri (Оборот there is, there are)

2. To be feilinin əsas formaları (Основные формы гла­гола to be)



3. Indefinite Məlum Növ (Active Voice) zaman for­ma­ları (Времена группы Indefinite (Active Voice))



I Hissə

1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   27


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə